Ulica nie jest domem

/przedstawienie zagadnienia:
Rada Europy definiuje dzieci ulicy jako osoby poniżej 18 roku życia, które żyją w środowisku ulicznym. Dzieci te przenoszą się z miejsca na miejsce, a ich oficjalnym adresem jest adres rodziców lub instytucji socjalnej. Żyją one w środowisku rówieśniczym, a z dorosłymi i rodzicami mają tylko słaby kontakt. Szacuje się, że na świecie jest około 100 milionów dzieci ulicy – najwięcej w Ameryce Łacińskiej, Azji i Afryce. Dzieci te często zmagają się z problemami głodu, braku wody pitnej czy braku dostępu do edukacji. Głównymi przyczynami życia dzieci na ulicy jest śmierć jednego lub obojga rodziców albo skrajne ubóstwo, które nie pozwala rozwijać się w normalnych warunkach i zmusza do szukania innego miejsca pobytu. Dzieci te często pochodzą z rodzin dysfunkcyjnych (czyli takich, które nie spełniają im przypisanych funkcji społecznych), w których nie mają zapewnionych optymalnych warunków do rozwoju. Są to także uciekinierzy z placówek opiekuńczych bądź innych instytucji, zajmujących się dziećmi narkomanów, prostytutek i rodziców pozbawionych środków do życia. Dzieci ulicy często mają problemy w funkcjonowaniu społecznym z powodu wywołanych traumatycznymi doświadczeniami zaburzeń w rozwoju psychofizycznym, a także uzależnienia od alkoholu czy narkotyków.

/cel zajęć:
zapoznanie uczniów z sytuacją dzieci ulicy w krajach Globalnego Południa oraz możliwościami pomocy

/metody:
praca w grupach, prezentacja multimedialna, dyskusja/środki:
teledysk pt. „Dzieci z miasta Wau” (link), kartki, długopisy, markery, życiorys dzieci ulicy (załącznik 1)

/przebieg zajęć:
1. Wprowadzenie
Nauczyciel przedstawia uczniom temat spotkania: Ulica nie jest domem. Wyjaśnia, że w zajęcia będą dotyczyły zjawiska określanego mianem „dzieci ulicy” i podczas nich poznają problemy tej grupy, a także możliwości pomocy.

2. Dziecko ulicy. A kto to jest?
Prowadzący prezentuje uczniom teledysk pt. „Dzieci z miasta Wau” (http://vimeo.com/91622846). Po obejrzeniu materiału nauczyciel dzieli klasę na cztery grupy i prosi, by każda z nich ułożyła definicję „dzieci ulicy”. Po zakończeniu zadania każda z grup prezentuje efekty swojej pracy, a prowadzący odczytuje definicję „dzieci ulicy”, stworzoną przez Radę Europy:
Dzieci ulicy to osoby poniżej 18 roku życia, które przez krótszy lub dłuższy czas żyją w środowisku ulicznym. Dzieci te przenoszą się z miejsca na miejsce i nawiązują kontakty z grupą rówieśniczą lub innymi grupami z ulicy. Oficjalnym adresem tych dzieci jest adres rodziców lub jakiejś instytucji socjalnej (pomocy wychowawczej, poradni psychiatrycznej dla młodzieży i in.). Wysoce znamiennym jest przy tym to, że z dorosłymi, rodzicami oraz przedstawicielami szkół i instytucji pomocowych, dzieci te mają jedynie słaby lub żaden kontakt.

3. Którędy z ulicy?
Nauczyciel prosi uczniów o pozostanie w swoich grupach, a następnie wyjaśnia, że jednym z krajów, w którym odnotowano zjawisko dzieci ulicy na dużą skalę jest Sudan Południowy. To najmłodszy kraj Afryki, w którym ponad połowa z 11 milionów mieszkańców żyje wciąż w skrajnym ubóstwie. Blisko 50 lat walk pomiędzy arabską ludnością z północy a chrześcijanami z południa spowodowały, że życie w tej części Afryki stało się niezwykle trudne. Głównym problemem jest brak dostępu do wody pitnej i właściwej opieki zdrowotnej, analfabetyzm i niski poziom edukacji. Infrastruktura kraju również stanęła na początkowym etapie rozwoju, gdyż główne szlaki komunikacyjne w kraju to wciąż utwardzana, czerwona droga, która, choćby w czasie pory deszczowej jest niedostępna. W kraju brakuje podstawowych produktów takich jak: jedzenie, leki, ubrania czy materiały budowlane. Wszystko jest importowane z sąsiednich krajów, gdyż na miejscu wciąż nie ma warunków do prowadzenia produkcji. Po zakończeniu wojny i po 2011 roku, kiedy kraj uzyskał niepodległość, liczba dzieci ulicy znacznie wzrosła.

Zadanie składa się z dwóch części:
a. Każda z grup otrzymuje życiorys dziecka, które pochodzi z Sudanu Południowego (załącznik 1). Zadaniem grupy jest przedstawić w formie scenki sytuację, w której znalazł się chłopiec. Po zakończeniu pierwszej części zadania uczniowie podsumowują wspólnie powody, przez które dziecko może zamieszkać na ulicy.
b. W drugiej części zadania uczniowie znają już powody, dla których dzieci trafiają na ulice. Teraz ich zadaniem jest, w nawiązaniu do historii, którą przedstawili w pierwszej części zadania, zastanowić się nad możliwościami pomocy danemu dziecku i wybrać jedną, którą zaprezentują w formie scenki.

4. Podsumowanie
Prowadzący podsumowuje zajęcia, podczas których uczniowie dowiedzieli się kim jest dziecko ulicy i dlaczego może na niej się znaleźć. Jednocześnie prosi o przypomnienie, jakie są możliwości pomocy w obliczu tego problemu.

Przykładowe odpowiedzi:
– wsparcie finansowe,
– wsparcie osobowe, streetworking,
– placówki wychowawcze,
– stypendia naukowe,
– rodziny zastępcze,
– nawiązanie relacji z rodziną.