Odniesienie do podstawy programowej: Jak dla wĹaĹciwego scenariusza zwiń
Odniesienie do podstawy programowej:Jak dla wĹaĹciwego więcej
ZaĹÄ
cznik nr 2 - DziaĹacze na rzecz pokoju
Karim Wasfi
Kim jest KARIM WASFI?
SĹynny dyrygent Irackiej Orkiestry Symfonicznej, graĹ na swojej wiolonczeli w miejscu wybuchu samochodu puĹapki w ramach apelu do ludzkoĹci, zarĂłwno terrorystĂłw, jak i cywilĂłw. ZapoczÄ
tkowaĹ inicjatywÄ PokĂłj przez SztukÄ.
CO ZROBIĹ KARIM WASFI?
Karim pojawiaĹ siÄ w miejscach eksplozji w Bagdadzie. Kilka godzin po atakach widziano, jak siadaĹ wĹrĂłd popioĹĂłw i ruin w czarnej marynarce, z dĹugimi wĹosami zaczesanymi do tyĹu i graĹ na swojej wiolonczeli. Dla niego poĹÄ
czenie muzyki z tym miejscem staĹo siÄ formÄ
oporu.
âW przeciwieĹstwie do tego, co myĹlÄ
inni, mamy wybĂłr, czy chcemy walczyÄâ, mĂłwi Wasfi. âNie moĹźemy po prostu siÄ poddaÄ nadchodzÄ
cej zagĹadzie niepewnoĹci poprzez biernoĹÄ. MyĹlÄ, Ĺźe to pobudka dla wszystkich i znak, Ĺźe naleĹźy dokonaÄ wyboru. I by wybrali Ĺźycie, a nie sposĂłb, w jaki chcÄ
umrzeÄâ.
Leymah Gbowee
KIM JEST LEYMAH GBOWEE?
Leymah Gbowee otrzymaĹa pokojowÄ
NagrodÄ Nobla w 2011 roku za jej przewodnictwo w Pokojowym Ruchu Kobiet, ktĂłry poĹoĹźyĹ kres Drugiej Wojnie Domowej w Liberii w 2003 roku. Wojna domowa jest to wojna toczÄ
ca siÄ miÄdzy róşnymi grupami ludĹşmi w obrÄbie tego samego kraju.
Leymah urodziĹa siÄ w Ĺrodkowej Liberii w 1972 roku. MieszkaĹa ze swoimi rodzicami i siostrami w stolicy Liberii, Monrovii. Potem wybuchĹa Pierwsza Wojna Domowa w Liberii. Doskonale pamiÄta poczÄ
tek tej wojny. âNagle, pewnego czerwcowego poranka, obudziĹam siÄ, miaĹam wtedy 17 lat, szĹam na studia, by speĹniÄ swoje marzenia i zostaÄ lekarzem, kiedy wybuchĹy walki.â
CO ZROBIĹA LEYMAH GBOWEE?
WidzÄ
c skutki wojny, jakie dotknÄĹy LiberyjczykĂłw, zdecydowaĹa, Ĺźe zostanie terapeutkÄ
pomagajÄ
cÄ
byĹym dzieciomâĹźoĹnierzom wyjĹÄ z traumy. Taki terapeuta pomaga osobom, ktĂłre doĹwiadczyĹy wojny, przemocy, lub ekstremalnych sytuacji i starajÄ
siÄ wrĂłciÄ do normalnego Ĺźycia po tych doĹwiadczeniach.
ZmobilizowaĹa inne kobiety, chrzeĹcijanki, by podjÄĹy dziaĹania na rzecz pokoju. Ona pracowaĹa później rĂłwnieĹź z muzuĹmankami, po raz pierwszy jednoczÄ
c te dwie grupy.
Leymah byĹa rzecznikiem prasowym grupy i angaĹźowaĹa kobiety w kilkutygodniowe protesty, ktĂłre z czasem rozrastaĹy siÄ i przyciÄ
gaĹy tysiÄ
ce ludzi. Leymah poprowadziĹa the Women of Liberia Mass Action for Peace (Masowa Akcja Kobiet Nigerii na Rzecz Pokoju) w proteĹcie, ktĂłry zmusiĹ prezydenta Liberii do spotkania z nimi. WyraziĹ teĹź wtedy zgodÄ na udziaĹ w rozmowach pokojowych z GhanÄ
.
Leymah jest zaĹoĹźycielem i prezesem Gbowee Peace Foundation Africa z siedzibÄ
w Liberii. Jej fundacja zapewnia moĹźliwoĹÄ edukacji i rozwijania kompetencji przywĂłdczych dziewczÄtom, kobietom i mĹodzieĹźy w Zachodniej Afryce.
Mahatma Gandhi
KIM JEST MAHATMA GANDHI?
Mahatma Gandhi urodziĹ siÄ w zamoĹźnej rodzinie w Indiach, 2 paĹşdziernika 1869 roku. Jego ojciec, ktĂłry byĹ przywĂłdcÄ
ich spoĹecznoĹci, chciaĹ aby jego syn zostaĹ prawnikiem, wiÄc Mahatma Gandhi, w wieku 19 lat, wyjechaĹ do Londynu, by tam uczÄszczaÄ do szkoĹy.
Trzy lata później wrĂłciĹ do Indii i prĂłbowaĹ zaĹoĹźyÄ wĹasnÄ
kancelariÄ prawniczÄ
, ale bezskutecznie. ZdecydowaĹ siÄ na podjÄcie pracy w innej kancelarii i przeprowadziĹ siÄ do RPA. W RPA spotkaĹ siÄ z wieloma uprzedzeniami w stosunku do HindusĂłw. Przez 20 lat sprzeciwiaĹ siÄ prawodawstwu dyskryminujÄ
cemu HindusĂłw. To wĹaĹnie ta dyskryminacja skĹoniĹa go do podjÄcia dziaĹaĹ na rzecz praw obywatelskich i wĹaĹnie w tej pracy odnalazĹ swojÄ
pasjÄ.
CO ZROBIĹ MAHATMA GANDHI?
Kiedy Gandhi wrĂłciĹ do Indii w 1914 roku, byĹ zdeterminowany by udzieliÄ Indiom pomocy w walkach przeciwko Brytyjskiemu Imperium o uzyskanie niepodlegĹoĹci. ZostaĹ przewodniczÄ
cym Indyjskiego Kongresu Narodowego, a jego celem byĹo udzielenie pomocy ubogim rolnikom i robotnikom podczas protestĂłw przeciwko podatkom i dyskryminacji (traktowaniu róşnych grup w róşny sposĂłb). Innym celem byĹo zmniejszenie liczby ubogich, wyeliminowanie systemu kastowego (system dzielenia ludzi na tych waĹźniejszych, tak Ĺźe niektĂłrzy dostawali lepsze prace niĹź innych) oraz wyrĂłwnanie pozycji kobiet i mÄĹźczyzn. Aby mĂłc prowadziÄ kampanie, organizowaĹ tzw. akty nieposĹuszeĹstwa obywatelskiego. Te akty angaĹźowaĹy ogromne grupy osĂłb, ktĂłre odmawiaĹy pracy, siedziaĹy na ulicach i bojkotowaĹy sÄ
dy. Gdy wszystkie te formy protestu realizowano jednoczeĹnie, paĹstwo mogĹo przestaÄ funkcjonowaÄ.
PoniewaĹź te protesty byĹy nielegalne, Gandhi kilkakrotnie trafiaĹ do wiÄzienia za ich zorganizowanie. Gdy przebywaĹ w wiÄzieniu, poĹciĹ (nic nie jadĹ). W koĹcu rzÄ
d brytyjski wypuĹciĹ go w 1931 roku. Hindusi kochali Gandhiego, bo walczyĹ o ich prawa obywatelskie, a rzÄ
d brytyjski martwiĹ siÄ, co by siÄ staĹo, gdyby pozwolili mu umrzeÄ w wiÄzieniu.
Jednym z najsĹynniejszych i najbardziej udanych protestĂłw byĹ Marsz solny. Kiedy rzÄ
d brytyjski opodatkowaĹ sĂłl, Gandhi zdecydowaĹ, Ĺźe pĂłjdzie pieszo nad morze (388 km) i wyprodukuje wĹasnÄ
sĂłl. DoĹÄ
czyĹy do niego tysiÄ
ce HindusĂłw.
JAK DOKONAĹ ZMIANY
Gandhi poĹwiÄciĹ siÄ prostemu Ĺźyciu. ChociaĹź sporo protestowaĹ, zawsze zachÄcaĹ ludzi do pokojowych metod. Pozostaje wielkÄ
inspiracjÄ
dla wielu aktywistĂłw na caĹym Ĺwiecie.
Malala Yousafzai
KIM JEST MALALA YOUSAFZAI?
Jako mĹoda dziewczyna, Malala Yousafzai przeciwstawiĹa siÄ Talibom w Pakistanie domagajÄ
c siÄ prawa do edukacji na dziewczÄ
t. ZostaĹa postrzelona w gĹowÄ przez talibskiego zamachowca w 2012 roku, ale przeĹźyĹa.
Malala Yousafzai urodziĹa siÄ 12 lipca 1997 roku w Mingori, w Pakistanie. Jako dziecko staĹa siÄ rzecznikiem edukacji dziewczÄ
t, co doprowadziĹo do licznych pogróşek pod jej adresem ze strony TalibĂłw. 9 paĹşdziernika 2012 roku, zamachowiec postrzeliĹ MalalÄ, kiedy wracaĹa ze szkoĹy do domu. PrzeĹźyĹa i wciÄ
Ĺź w swoich wystÄ
pieniach podkreĹlaĹa znaczenie edukacji. W 2014 roku zostaĹa nominowana do Pokojowej Nagrody Nobla i otrzymaĹa jÄ
, stajÄ
c siÄ tym samym najmĹodszÄ
laureatkÄ
tej nagrody.
CO ZROBIĹA MALALA YOUSAFZAI?
Na poczÄ
tku 2009 roku, Malala zaczÄĹa prowadziÄ bloga dla BBC na temat Ĺźycia pod groĹşbami TalibĂłw, ktĂłrzy chcieli odebraÄ jej prawo do edukacji. Malala zyskiwaĹa coraz szersze grono odbiorcĂłw i w dalszym ciÄ
gu zabieraĹa gĹos w kwestii jej prawa i prawa wszystkich kobiet do edukacji.
9 paĹşdziernika 2012 roku, w drodze do domu, pewien mÄĹźczyzna wszedĹ do autobusu, ktĂłrym jechaĹa Malala i postrzeliĹ jÄ
w gĹowÄ. Stan Malali byĹ bardzo ciÄĹźki. ZostaĹa przetransportowana do szpitala wojskowego w Peshawar, a nastÄpnie przeniesiona do szpitala w Birmingham w Anglii.
Mimo koniecznoĹci przeprowadzenia licznych operacji, w tym rekonstrukcji nerwu twarzy, by przywrĂłciÄ jej sparaliĹźowanÄ
lewÄ
czÄĹÄ, nie doszĹo do Ĺźadnych powaĹźnych uszkodzeĹ mĂłzgu. W marcu 2013 roku, znĂłw byĹa w stanie pĂłjĹÄ do szkoĹy w Birmingham. Mimo gróźb ze strony TalibĂłw, Malala wciÄ
Ĺź jest zagorzaĹym rzecznikiem mocy edukacji. W paĹşdzierniku 2014 roku, Malala otrzymaĹa PokojowÄ
NagrodÄ Nobla, wraz z Kailash Satyarthi, indyjskÄ
dziaĹaczkÄ
na rzecz praw dzieci. W wieku 17 lat staĹa siÄ najmĹodszÄ
laureatkÄ
tej nagrody.
Sekretarz Generalny ONZ Ban Ki-moon opisaĹ MalalÄ jako âodwaĹźnÄ
i delikatnÄ
rzeczniczkÄ pokoju, ktĂłra poprzez zwyczajne uczÄszczanie do szkoĹy, staĹa siÄ nauczycielem dla caĹego Ĺwiataâ.
â
Nelson Mandela
KIM BYĹ NELSON MANDELA?
Nelson Mandela byĹ pierwszym czarnoskĂłrym prezydentem Republiki PoĹudniowej Afryki. UrodziĹ siÄ w 1918 roku.
Nelson byĹ mÄ
drym dzieckiem. UczÄszczaĹ do szkoĹy misyjnej, po czym poszedĹ na Fort Hare University, gdzie studiowaĹ prawo. W 1938 roku, Nelson opuĹciĹ uniwersytet z powodu protestĂłw studentĂłw przeciwko zĹej organizacji i zĹemu zarzÄ
dzaniu uczelniÄ
. WyjechaĹ do Johannesburga, gdzie w 1942 roku zostaĹ prawnikiem.
W 1944 roku Nelson Mandela doĹÄ
czyĹ do AfrykaĹskiego Kongresu Narodowego. Ich celem byĹo wywalczenie rĂłwnych praw dla czarnoskĂłrych i biaĹych obywateli RPA.
O REPUBLICE POĹUDNIOWEJ AFRYKI
WiÄkszoĹÄ populacji RPA byĹa czarnoskĂłra. W 1815 roku, RPA staĹo siÄ czÄĹciÄ
Imperium Brytyjskiego, a rzÄ
d skĹadaĹ siÄ wyĹÄ
cznie z biaĹych czĹonkĂłw. Osoby czarnoskĂłre miaĹy niewiele kontroli nad sposobem sprawowania rzÄ
du, byli najbiedniejszymi obywatelami kraju i pracowali jako sĹuĹźba na plantacjach, w fabrykach i kopalniach zĹota.
W 1948 roku rzÄ
d ogĹosiĹ nowe prawa, ktĂłre gĹosiĹy, Ĺźe osoby czarnoskĂłre powinny byÄ odseparowane od osĂłb biaĹych. Te nowe prawa nazwano âapartheidemâ.
CO ZROBIĹ NELSON MANDELA?
Mandela sĹyszaĹ o Mahatma Gandhim i jego pokojowych protestach w Indiach. ChciaĹ pozbyÄ siÄ apartheidu bez koniecznoĹci walk. W 1956 roku, Mandela i 155 innych osĂłb zostaĹ aresztowany i oskarĹźony o spiskowanie przeciwko rzÄ
dowi. MandelÄ skazano na doĹźywotniÄ
karÄ wiÄzienia. Ale on siÄ nie poddaĹ.
W 1988 rzÄ
d zaczÄ
Ĺ siÄ zmieniaÄ, a Ĺwiat chciaĹ domagaĹ siÄ uwolnienia Nelsona Mandeli. Wypuszczono go z wiÄzienia w 1990 roku za zgodÄ
nowego prezydenta, FW de Klerka. Obaj mÄĹźczyĹşni zgodzili siÄ na zaprzestanie walk.
W 1991 Mandela staĹ siÄ przewodniczÄ
cym ANC i w 1994 roku startowaĹ w wyborach prezydenckich. ByĹy to pierwsze wybory, podczas ktĂłrych czarnoskĂłre osoby mogĹy oddaÄ gĹos. W 1994 roku, Nelson Mandela zostaĹ pierwszym czarnoskĂłrym prezydentem RPA i tym samym bohaterem w oczach wielu ludzi na caĹym Ĺwiecie. Jego ciÄĹźka praca i oddanie pozwoliĹy mu na osiÄ
gniÄcie praw czĹowieka dla wszystkich i zjednoczenie obywateli RPA w pokoju.