SCENARIUSZE

Globalne (nie)rĂłwnouprawnienie

Opis: Scenariusz stanowi wprowadzenie do Celu ZrĂłwnowaĹźonego Rozwoju nr 5:
Osiągnąć równość płci i wzmocnić pozycję wszystkich kobiet i dziewcząt.
Lekcja wyjaśnia zjawisko globalnej dyskryminacji ze względu na płeć oraz przybliża międzynarodowe inicjatywy zmierzające do równouprawnienia kobiet i mężczyzn we wszystkich obszarach życia.
Czas trwania lekcji: 90 minut

Autor/Autorka (autorzy/autorki): Katarzyna Tekień

Wydawca:


Fundacja Edukacja dla Demokracji


Cele lekcji: Po lekcji uczeń/uczennica:
  • Zrozumie, czym jest zjawisko globalnej nierĂłwności płci i dyskryminacji kobiet.
  • Pozna obszary Ĺźycia, w ktĂłrych kobiety są szczegĂłlnie naraĹźone na przemoc i nierĂłwne traktowanie.
  • Dowie się, jakie są międzynarodowe inicjatywy zmierzające do wyeliminowania dyskryminacji i przemocy wobec kobiet oraz jaka jest ich skuteczność.

Pytanie kluczowe:
  • Czym jest zjawisko dyskryminacji?
  • Jaka jest skala globalnej dyskryminacji kobiet?
  • W jakich obszarach Ĺźycia kobiety są traktowane odmiennie od mężczyzn?
  • Jaka jest odpowiedĹş społeczności międzynarodowej na dyskryminację kobiet?

Metody i formy pracy:
Quiz, praca w grupach, dyskusja, analiza tekstów źródłowych

Materiały dydaktyczne (niezbędne do poprowadzenia lekcji):

Materiały w załącznikach 1, 2, 3, 4.

I. Przebieg lekcji:
A. Wprowadzenie do tematu lekcji (5 minut)
  • Powiedz uczniom i uczennicom, Ĺźe będziecie dziś mĂłwić o rĂłwnouprawnieniu kobiet i mężczyzn na świecie.
  • Opcjonalnie: Jeśli wcześniej przeprowadziłeś/przeprowadziłaś lekcję wprowadzającą do tematyki ZrĂłwnowaĹźonych CelĂłw Rozwoju, moĹźesz wspĂłlnie z uczniami i uczennicami przypomnieć wszystkie Cele zawarte w Agendzie ZrĂłwnowaĹźonego Rozwoju 2030; zwróć szczegĂłlną uwagę na Cel 5: Osiągnąć rĂłwność płci i wzmocnić pozycję wszystkich kobiet i dziewcząt.
  • Materiałem pomocniczym moĹźe być plansza z logotypami wszystkich CelĂłw ZrĂłwnowaĹźonego Rozwoju (patrz: Załącznik 1).

B. Barometr (10 minut)
( Inspirowane World Largest Lesson)
  • Powiedz uczniom i uczennicom, Ĺźe odczytasz zaraz dwa stwierdzenia. Jeśli się z nimi zgadzają mają powstać, jeśli się z nimi nie zgadzają mają pozostać w pozycji siedzącej. Wyjaśnij, Ĺźe nie ma dobrych i złych odpowiedzi, a celem tego ćwiczenia jest poznanie opinii uczniĂłw i uczennic dotyczycących tematu lekcji; jest to punkt wyjścia do dalszej dyskusji.
  • Odczytaj poniĹźsze stwierdzenia, moĹźesz je rĂłwnieĹź zapisać na tablicy bądĹş na duĹźym arkuszu papieru. Po odczytaniu kaĹźdego z nich odczekaj chwilę. UmoĹźliwi to uczniom i uczennicom zastanowienie się, jakie jest ich stanowisko. Będą teĹź mieli/miały okazję zobaczyć, kto ma podobne, a kto inne zdanie.
    Dopytaj o argumenty zarówno tych osób, które zgadzają się ze stwierdzeniami, jak i tych, które się z nimi nie zgadzają.
    • Stwierdzenie 1: Na świecie dziewczynki i kobiety nie są traktowane na rĂłwni z chłopcami i mężczyznami.
      Zapytaj osoby, które zgadzają się z tym stwierdzeniem o przykład potwierdzający jego prawdziwość, np. globalnie kobiety zarabiają mniej niż mężczyźni - kobiety zarabiają w większości krajów od 60 do 75 proc. tego, co zarabiają mężczyźni.
      Zapytaj osoby, które nie zgadzają się z tym stwierdzeniem o przykłady/argumenty jemu przeczące, np. w skład rządu Kanady wchodzi 15 kobiet i 15 mężczyzn.
    • Stwierdzenie 2: W Polsce dziewczynki/kobiety oraz mężczyĹşni/chłopcy mają rĂłwne szanse.
      Zapytaj osoby, które zgadzają się z tym stwierdzeniem o przykład potwierdzający jego prawdziwość, np. funkcję premiera w naszym kraju od dwóch kadencji sprawuje kobieta.
      Zapytaj osoby, które nie zgadzają się z tym stwierdzeniem o przykłady/argumenty jemu przeczące, np. Polki zarabiają mniej niż Polacy - w 2015 roku kobiety zarabiały średnio o 800 PLN mniej niż mężczyźni (Ogólnopolskie Badanie Wynagrodzeń przeprowadzone przez Sedlak & Sedlak w 2015 roku).
  • NiezaleĹźnie od tego, jak bardzo róşnić się będą poglądy poszczegĂłlnych uczniĂłw i uczennic, podkreśl, Ĺźe temat ten jest kontrowersyjny, wiele osĂłb ma róşne zdanie na temat sytuacji kobiet w Polsce i na świecie i nie ma w tym nic złego. Celem lekcji nie jest przekonywanie nikogo do zajęcia takiego czy innego stanowiska, ale przedstawienie rzetelnych danych i faktĂłw, ktĂłre pozwolą osobom uczestniczącym w zajęciach wypracować swoją własną opinię na temat rĂłwności kobiet i mężczyzn.
  • Poinformuj młodzieĹź, Ĺźe podobną sondę przeprowadzicie tuĹź przed końcem lekcji.

C. QUIZ (20 minut)
  • Powiedz uczniom i uczennicom, Ĺźe zaraz dostaną do rozwiązania quiz dotyczący sytuacji kobiet na świecie. Quiz będą rozwiązywać w parach.
  • Metoda podziału na pary: Wydrukuj cytaty słynnych osĂłb dotyczące rĂłwnouprawnienia na róşnokolorowych kartkach papieru (załącznik 2). Cytaty przedzielone są na pół wielokropkiem. Jedna część cytatu powinna znaleźć się na jednej kartce A4. KaĹźda osoba kartkę z połówką cytatu i musi znaleźć osobę, ktĂłra wylosowała drugą połówkę tego samego cytatu. W takich parach będą pracować nad pytaniami z quizu.
  • Kiedy uczniowie i uczennice usiądą juĹź w parach, zapytaj się, czy jest jakiś cytat, ktĂłry ich/je wyjątkowo poruszył/zainspirował/zaskoczył. Czy z jakimś cytatem się nie zgadzają? Czy jakiś cytat jest dla nich niejasny? Po odsłuchaniu kilku osĂłb, powiedz parom, Ĺźeby odłoĹźyły cytaty. PrzytwierdĹş kilka z nich do tablicy za pomocą taśmy malarskiej bądĹş magnesĂłw. Powiedz młodzieĹźy, Ĺźe cytaty wykorzystacie w kolejnej części zajęć.
  • Rozdaj uczniom i uczennicom kartki z wydrukowanymi pytaniami quizu. Poproś, Ĺźeby po konsultacji w parach zaznaczyli/zaznaczyły ich zdaniem właściwe odpowiedzi na 10 pytań. Zaznacz, Ĺźe quiz nie jest na ocenę. Jego celem, jest sprawdzenie, ile wiemy na temat sytuacji kobiet na świecie.
  • Daj uczniom i uczennicom około 10 minut na dyskusję nad pytaniami i rozwiązanie quizu. Następnie podaj prawidłowe odpowiedzi. Para, ktĂłra będzie miała najwięcej prawidłowych odpowiedzi, moĹźe otrzymać symboliczną nagrodę (brawa od całej klasy, publikację edukacyjną dot. praw kobiet czy ZrĂłwnowaĹźonych CelĂłw Rozwoju).
  • Zapytaj młodzieĹź, czy ktĂłraś z odpowiedzi na pytania w quizie ich zaskoczyła? Jeśli tak, to jaki był powĂłd zaskoczenia? Czy pojawiły się w quizie zjawiska, o ktĂłrych istnieniu wcześniej nie wiedzieli/nie wiedziały? A moĹźe zaskoczyła ich skala niektĂłrych zjawisk? Z czym kojarzy im się słowo „dyskryminacja”? Po zebraniu kilku głosĂłw z sali wprowadĹş definicję, pisząc ją na tablicy:
    To sytuacja, w której człowiek ze względu na płeć, rasę, pochodzenie etniczne, narodowość, religię, wyznanie, światopogląd, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną, jest traktowany mniej korzystnie niż jest, byłby traktowany inny człowiek w porównywalnej sytuacji.

    (definicja pochodzi ze strony internetowej Rzecznik Praw Obywatelskich RP)

  • Upewnij się, Ĺźe definicja dyskryminacji jest zrozumiała. Odpowiedz na ewentualne pytania i wątpliwości młodzieĹźy. Poproś uczniĂłw i uczennice o podanie przykładĂłw dyskryminacji, o ktĂłrych słyszeli/słyszały w mediach, bądĹş ktĂłre wydarzyły się w ich najbliĹźszym otoczeniu.

D. Dyskusja w grupach (20 minut)
  • Powiedz, Ĺźe w quizie pojawiły się róşne przejawy dyskryminacji kobiet, czyli nierĂłwnego traktowania kobiet i dziewcząt na całym świecie. Następnie poproś uczniĂłw i uczennice, aby w czteroosobowych grupach (stworzonych przez połączenie dwĂłch par siedzących najbliĹźej) przedyskutowali wymienione niĹźej pytania. Podpowiedz, Ĺźeby osoby zainspirowały się pytaniami zawartymi w quizie i cytatami z poprzedniego ćwiczenia. Poproś, aby główne wnioski z dyskusji zapisywali/zapisywały na duĹźych arkuszach papieru.
    • W jakich obszarach Ĺźycia kobiety na całym świecie są dyskryminowane? Do kaĹźdego obszaru dyskryminacji kobiet wybierzcie jeden cytat, ktĂłry najlepiej Waszym zdaniem pasuje do danego przejawu nierĂłwnego traktowania kobiet.
    • Jak Waszym zdaniem wyglądałby świat, gdyby kobiety i mężczyĹşni byli wszędzie rĂłwno traktowani/ne?
    • Czy myślicie, Ĺźe Wy moĹźecie coś zrobić, Ĺźeby kobiety i mężczyĹşni mieli/miały rĂłwne szanse?
    • Czy znacie jakieś lokalne i globalne inicjatywy mające na celu wyeliminowanie nierĂłwności między kobietami i mężczyznami na świecie?
  • Zbierz odpowiedzi od wszystkich grup i wypisz najwaĹźniejsze wnioski na tablicy. Istotne jest, aby wybrzmiały obszary dyskryminacji kobiet, ktĂłre obejmuje piąty Cel ZrĂłwnowaĹźonego Rozwoju, przede wszystkim: Ĺźycie polityczne, dostęp do edukacji, Ĺźycie rodzinne i zawodowe (nieodpłatna praca w domu, niĹźsze zarobki od mężczyzn, przemoc i zagroĹźenie dla zdrowia (w tym zagraĹźające dziewczynkom zwyczaje kulturowe).
  • Podsumuj dyskusję, uzupełniając wypowiedzi młodzieĹźy o międzynarodowe i lokalne inicjatywy na rzecz rĂłwności kobiet i mężczyzn, ktĂłre faktycznie przyczyniły się do zwalczania dyskryminacji i przemocy. MoĹźesz podać następujące przykłady:
    • Odsetek kobiet w parlamentach krajowych na świecie wzrĂłsł niemal dwukrotnie od 1990 roku. Udało się to m.in. dzięki wprowadzeniu parytetĂłw, czyli zagwarantowaniu kobietom określonej liczby miejsc w parlamencie.
    • Dzięki podpisaniu międzynarodowych konwencji, min. Konwencji NarodĂłw Zjednoczonych w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji kobiet („CEDAW”, 1979) czy Konwencji Rady Europy o zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej wykrywalność przemocy wobec kobiet znacznie wzrosła.
    • Dzięki wysiłkom społeczności międzynarodowej liczba dzieci, ktĂłre ukończyły szkołę podstawową w krajach Afryki Subsaharyjskiej wrosła o 20 proc. na przestrzeni ostatnich 15 lat.

E. Piąty Cel Zrównoważonego Rozwoju (20 minut)
  • Powiedz młodzieĹźy, Ĺźe mimo wielu skutecznych wysiłkĂłw wyrĂłwnania szans kobiet i mężczyzn, dyskryminacja kobiet w wielu obszarach Ĺźycia wciąż istnieje. Jej wyeliminowanie jest priorytetem międzynarodowych organizacji i przywĂłdcĂłw państw, jest jeden z głównych celĂłw Agendy ZrĂłwnowaĹźonego Rozwoju 2030. Tematyce rĂłwności kobiet i mężczyzn został poświęcony Cel Piąty: Osiągnąć rĂłwność płci i wzmocnić pozycję wszystkich kobiet i dziewcząt. Cel ma zostać osiągnięty do końca 2030 roku poprzez realizację 9 zadań szczegółowych. Ich realizacja to odpowiedzialność całej międzynarodowej społeczności, m.in. Polski. Powiedz uczniom i uczennicom, Ĺźe zaraz będą mieli/miały okazję zapoznać się ze wszystkimi 9 zadaniami, ktĂłre mają przyczynić się do osiągnięcia celu 5, czyli zapewnienia wszystkim ludziom na świecie, bez względu na płeć, rĂłwnych szans.
  • Podziel uczniĂłw i uczennice na pięcioosobowe grupy. KaĹźda grupa powinna otrzymać jedną kopię dokumentu ONZ z wypisanymi zadaniami Celu 5 (Załącznik 4).
  • Poproś uczniĂłw i uczennice, Ĺźeby zapoznały się z zadaniami i przedyskutowały:
    • KtĂłre konkretnie zadania odpowiadają poszczegĂłlnym obszarom dyskryminacji kobiet, ktĂłre zidentyfikowaliśmy i wypisaliśmy na tablicy?
    • Czy waszym zdaniem wymienione w Celu Piątym zadania są skuteczną odpowiedzią na zjawisko globalnej dyskryminacji kobiet?
    • Co moĹźe zrobić rząd Polski, Ĺźeby włączyć się w realizację Celu Piątego?
    • Co ja, jako obywatel/ka mojego kraju mogę zrobić, Ĺźeby przyczynić się do realizacji tego Celu?
  • Przeczytaj po kolei kaĹźdy obszar dyskryminacji kobiet, ktĂłry wypisaliście/wypisałyście na tablicy i poproś uczniĂłw i uczennice o wskazanie zadania w ramach Celu 5, ktĂłre im odpowiadają. Następnie poproś poszczegĂłlne grupy o przedstawienie reszcie klasy głównych wątkĂłw i pomysłów, ktĂłre pojawiły się podczas dyskusji nad pytaniami.


F. Barometr (10 minut)
  • Ponownie przeprowadĹş aktywność opisaną w podpunkcie A. Poproś uczniĂłw i uczennice o uzasadnienie swoich opinii przykładami, ktĂłre dziś usłyszały na lekcji.
  • Zapytaj się, czy ktoś zmienił zdanie pod wpływem wiedzy, ktĂłrą zdobył na zajęciach. Dopytaj, jakie argumenty przekonały jego/ją do zmiany stanowiska.

G. Zakończenie i zadanie domowe (5 minut)
Zachęć uczniów i uczennice do rozpoczęcia śledztwa na temat równości płci w ich najbliższym otoczeniu.


II. Komentarz metodyczny:
  • Zachęcamy do stosowania języka wraĹźliwego na płeć podczas wszystkich zajęć lekcyjnych, w szczegĂłlności zaś warto stosować taki język na lekcjach o rĂłwności kobiet i mężczyzn. Uwzględnianie Ĺźeńskich końcĂłwek i odpowiednikĂłw nazw wzmocni przekaz zajęć, pokaĹźe uczniom i uczennicom, Ĺźe język moĹźe być jedną z form walki o rĂłwnouprawnienie.
  • Dyskryminacja to dla wielu osĂłb wraĹźliwy temat, w Twojej klasie mogą znajdować się osoby, ktĂłre czują się dyskryminowane i/lub padły ofiarą przemocy. WeĹş to pod uwagę, planując lekcję. Zadbaj o to, aby w miarę moĹźliwości kaĹźda osoba czuła się bezpiecznie podczas zajęć.
  • Uczniowie i uczennice mogą mieć bardzo róşne opinie na temat dyskryminacji kobiet. Podkreśl, Ĺźe lekcja nie ma na celu przekonywać nikogo do zmiany zdania, jedynie przedstawić rzetelne dane i fakty na temat sytuacji kobiet w Polsce i na świecie.
  • Nie kaĹźda osoba identyfikuje się z płcią kobiety lub mężczyzny. W formularzu Śledztwo rĂłwności w mojej społeczności, moĹźesz dodać trzecią kolumnę „Inna”


III. Materiały pomocnicze: