Równość podstawą rozwoju!

Cele lekcji:
Po lekcji uczeń/uczennica:

• dowie się, jakich obszarĂłw Ĺźycia dotyczą nierĂłwności na świecie;
  
• wyjaśni, w jaki sposĂłb moĹźna mierzyć nierĂłwności na świecie i na jakiej podstawie analizować dane;
  
• zrozumie znaczenie dziesiątego Celu ZrĂłwnowaĹźonego Rozwoju dla poprawy jakości Ĺźycia na świecie.
  

Pytanie kluczowe: Jakie znaczenie dla rozwoju na świecie ma równość?

Metody i formy pracy:

• Praca indywidualna, praca w parach, grupach, praca zbiorowa
  
• Burza pomysłów
  
• Pogadanka
  
• Dyskusja
  
• Analiza tabel i wykresĂłw
  

Materiały dydaktyczne:

• Post-ity lub inne małe karteczki (np. pocięte kartki A4 po złoĹźeniu na 3)
  
• Taśma klejąca lub malarska
  
• Wydrukowane materiały pomocnicze
  
• Opcjonalnie: rzutnik lub tablica multimedialna do zaprezentowania tabel i wykresĂłw (moĹźna teĹź zajęcia poprowadzić w sali komputerowej z dostępem do Internetu lub w miarę moĹźliwości poprosić młodzieĹź, by wyszukała danych za pomocą telefonĂłw komĂłrkowych).
  

Przebieg lekcji:
Komentarz metodyczny
Lekcja dotyka różnych rodzajów nierówności (część z nich może dotyczyć także Twoich uczniów i uczennic), dlatego należy zwrócić szczególną uwagę na to, by zadbać o bezpieczną atmosferę w klasie. Jeśli nie robiliście tego wcześniej, możecie wypracować wspólne zasady prowadzenia rozmowy. Warto, by znalazły się wśród nich kwestie związane ze wzajemnym słuchaniem się; nieprzerywaniem osobie, która mówi; szanowaniem siebie nawzajem; nie lekceważeniem argumentów; odwoływaniem się do własnych doświadczeń, aby unikać generalizowania i stereotypizowania.

I. Wprowadzenie:
1. Powitaj młodzież na lekcji poświęconej dziesiątemu Celowi Zrównoważonego Rozwoju (CZR), który brzmi: „Zmniejszyć nierówności w krajach i między krajami”. Przedstaw cele zajęć oraz pytanie kluczowe, na które będziecie wspólnie szukać odpowiedzi. (2 minuty)
2. Przypomnij, jakich zagadnień dotyczą Cele Zrównoważonego Rozwoju; dlaczego i przez kogo zostały wyznaczone i do kiedy mają zostać osiągnięte. Nawiąż do Milenijnych Celów Rozwoju (MCR), które obowiązywały do 2015 roku, oraz do kwestii praw człowieka wiążących się ze wszystkimi celami. Jeśli uczniowie i uczennice spotkali się wcześniej z tym pojęciem, możesz ich poprosić o krótkie wprowadzenie do tematu. (3 minuty)
Komentarz metodyczny
W przygotowaniu do tej części zajęć pomogą Ci następujące materiały:
Wprowadzenie do Agendy na Rzecz Zrównoważonego Rozwoju 2030 i Celów Zrównoważonego Rozwoju, znajdujące się na stronie Ośrodka Informacji ONZ w Warszawie.
Założenia Milenijnych Celów Rozwoju (MCR) dostępne są na portalu programu polskiej współpracy rozwojowej Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP; raporty dotyczące realizacji MCR znajdziecie na stronie Ośrodka Informacji ONZ w Warszawie.

II. Praca właściwa:
1. Rozdaj uczniom i uczennicom po kilka małych karteczek (mogą być post-ity lub pocięte kartki A4 po złożeniu na trzy, które będzie można przyklejać taśmą). Zadaj pytanie: „Z jakimi nierównościami mamy do czynienia na świecie?”. Każdy odpowiada na pytanie indywidualnie, notując każdą odpowiedź na osobnej karteczce. (2 minuty)
2. W czasie, gdy młodzież udziela odpowiedzi na postawione pytanie, rozwieś na ścianie lub tablicy 10 kartek z zadaniami wyznaczonymi w ramach Celu 10. (gotowy materiał do wycięcia znajdziesz w załączniku nr 2). Następnie zaproś uczniów i uczennice do przeczytania treści zadań Celu 10. zawieszonych na ścianie i przyklejenia wypisanych przez siebie odpowiedzi przy odpowiadających im zadaniach (lub najbliżej z nimi związanych). Daj młodzieży czas, by przeczytała także odpowiedzi swoich kolegów i koleżanek i porównała ze swoimi. Porozmawiajcie na temat tego ćwiczenia. Możesz zadać następujące pytania pomocnicze: (15 minut)

• Jakie nierĂłwności młodzieĹź wymieniała?
  
• Jakie odpowiedzi pojawiały się najczęściej?
  
• Jakie kwestie były dla młodzieĹźy najwaĹźniejsze? Dlaczego?
  
• Czy nierĂłwności, o ktĂłrych wspominała młodzieĹź mają charakter lokalny czy globalny?
  
• Z czego wynikają poszczegĂłlne nierĂłwności? (Podkreśl, Ĺźe przyczyn nierĂłwności jest wiele, m.in.: historyczne; kulturowe; przyrodnicze; polityczne; gospodarcze).
  

Komentarz metodyczny
Jeśli klasa jest liczna, możesz połączyć uczniów i uczennice w kilkuosobowe grupy i każdej z nich rozdać materiał pomocniczy z zadaniami Celu 10. (załącznik nr 2) i poprosić, by analogiczne ćwiczenie wykonała w ramach swojej grupy. Na forum całej klasy podsumujcie wnioski.

3. Podsumuj tę część zajęć, odnosząc się do zadań, jakie postawiono przy realizacji Celu 10; upewnij się, czy wszystkie są zrozumiałe dla młodzieży. Możesz odwołać się do informacji zawartych w części „Fakty” zamieszczonej w załączniku nr 1. (3 minuty)

4. Krótka pogadanka. Wyjaśnij, że wszystkie Cele Zrównoważonego Rozwoju są ze sobą powiązane, pokazując złożoność współczesnego świata i konieczność poszukiwania rozwiązań na płaszczyźnie globalnej. Także Cel 10. powiązany jest z wieloma innymi, miedzy innymi z Celem 1. dotyczącym „Wyeliminowania ubóstwa we wszystkich jego formach na całym świecie”. Utrzymujące się nierówności – zarówno wewnątrz państw, jak i między państwami – sprawiają, że nie tylko mamy do czynienia z nierównym dostępem do dóbr, ale także do usług, edukacji czy opieki zdrowotnej, co przekłada się na jakość życia. Likwidowanie nierówności społecznych czy ekonomicznych wymaga wprowadzania polityk na poziomach zarówno globalnym, krajowym, jak i lokalnym. (3 minuty)

5. Zapytaj młodzież, w jaki sposób można porównywać ze sobą państwa – pod względem ekonomicznym lub społecznym. Co nam daje takie porównanie w kontekście Celu 10., a szerzej – w kontekście wszystkich Celów Zrównoważonego Rozwoju? Możesz zadać następujące pytania pomocnicze (A) oraz zaprezentować tabele z poszczególnymi wskaźnikami (B), wyświetlając je z rzutnika lub na tablicy multimedialnej (warto wówczas porównać, jakie kraje znajdują się na górze listy, gdzie plasuje się Polska i jakie kraje mają podobny do Polski wynik): (15 minut)

• Jakie wskaĹşniki pomagają w takiej analizie? (Np. stopa bezrobocia, roczne tempo wzrostu PKB; śmiertelność niemowląt, dostęp do wody pitnej, PKB przeznaczony na edukację itp.).
  
• Czy ktoś się spotkał ze wskaĹşnikiem rozwoju społecznego – HDI (Human Development Index)? Co go wyróşnia? Na jakiej podstawie się go oblicza? (Poziom analfabetyzmu, współczynnik skolaryzacji, średnia długość Ĺźycia i wartość PKB przypadająca na 1 mieszkańca).
  Tabela z danymi dotyczącymi wskaźnika rozwoju społecznego.
  
• Kto słyszał o wieloaspektowym wskaĹşniku ubĂłstwa – MPI (Multidimensional Poverty Index)? (Podobnie jak HDI bada opiekę zdrowotną, edukację i standard Ĺźycia, jednak oparty jest na sondaĹźach gospodarstw domowych; jego poprzednikiem był wskaĹşnik ubĂłstwa społecznego – HPI [Human Povert Index]; bywa uwaĹźany za bardziej miarodajny niĹź HDI czy sam PKB).
  Tabela z danymi dotyczącymi wieloaspektowego wskaźnika ubóstwa.
  
• W jaki sposĂłb moĹźna mierzyć nierĂłwności dotyczące płci? (SłuĹźy temu wskaĹşnik nierĂłwności płci – GII [Gender Inequality Index]. Za jego pośrednictwem moĹźna analizować dyskryminację kobiet w obszarze dostępu do rynku pracy, opieki zdrowotnej, a takĹźe odnośnie statusu społecznego).
  Tabela z danymi dotyczącymi wskaźnika nierówności płci.
  
• W jakich celach wykorzystuje się współczynnik Giniego? (Inaczej nazywany jest wskaĹşnikiem nierĂłwności społecznej i dzięki niemu moĹźna analizować rozkład dochodĂłw wewnątrz danego społeczeństwa. Im wyĹźszy, tym nierĂłwności w dochodach są większe).
  Tabela z danymi dotyczącymi wskaźnika nierówności społecznej.
  

Na zakończenie tej aktywności odpowiedzcie na pytanie kluczowe: Jakie znaczenie dla rozwoju na świecie ma równość?
Komentarz metodyczny
Możesz także przeprowadzić tę część zajęć w pracowni komputerowej z dostępem do Internetu lub w miarę możliwości poprosić młodzież, by wyszukała danych za pośrednictwem telefonów komórkowych.

III. Podsumowanie:
Poproś, by młodzież w parach porozmawiała o tym, co było dla niej najciekawsze podczas zajęć oraz wymieniła po jednej informacji, którą chciałaby zapamiętać. (2 minuty)
Komentarz metodyczny: warto, aby scenariusze zawierały komentarze metodyczne dotyczące lekcji, bądź konkretnych metod wykorzystanych w czasie lekcji. Komentarz może być ogólny na końcu scenariusza, bądź w samej treści, dotyczący danego punktu, który uważasz, że powinien być skomentowany.

Zadanie domowe dla chętnych:

• Wyszukaj informacji na temat światowego indeksu szczęścia – Happy Planet Index (HPI). Zanotuj, jakie wskaĹşniki bierze się pod uwagę przy jego wyliczaniu; sprawdĹş, jakie kraje znajdują się w czołówce tego indeksu; na jakiej pozycji plasuje się Polska. ZastanĂłw się: Jakie znaczenie, twoim zdaniem, ma ustanowienia takiego indeksu szczęścia? W jaki sposĂłb jego istnienie moĹźna odnieść do CelĂłw ZrĂłwnowaĹźonego Rozwoju?
  
• Zinterpretuj słowa JĂłzefa Tischnera brzmiące: „Przestańmy rozliczać świat, a zacznijmy rozliczać siebie”.
  

Materiały pomocnicze:

• Strona Programu NarodĂłw Zjednoczonych ds. Rozwoju (UNDP) zawierająca dane z Raportu o Rozwoju Społecznym.
  
• Strona poświęcona Celom ZrĂłwnowaĹźonego Rozwoju, na ktĂłrej znajdują się m.in. materiały edukacyjne w języku angielskim do omawiania z młodzieżą poszczegĂłlnych celĂłw: http://worldslargestlesson.globalgoals.org/.
  
• Plakat dla młodzieĹźy dotyczący CZR. pt. „What You Can Do!” („Co Ty moĹźesz zrobić!).
  

Załączniki:

• Załącznik nr 1: Opis celu dziesiątego CelĂłw ZrĂłwnowaĹźonego Rozwoju. Zadania i fakty
  
• SDG_10_Załącznik nr 2.pdf Zmniejszyć nierĂłwności w krajach i między krajami. Zadania