Jak oczyścić morza i oceany?

Cele lekcji:
Po lekcji uczeń/uczennica:

• pozna zagroĹźenia dla ekosystemĂłw mĂłrz i oceanĂłw i zaproponuje sposoby zapobiegania tym zagroĹźeniom,
  
• będzie świadomy niekorzystnego wpływu człowieka na mĂłrz i oceanĂłw,
  
• zrozumie potrzebę ochrony flory i fauny mĂłrz i oceanĂłw,
  
• zaplanuje działania w celu ochrony mĂłrz i oceanĂłw,
  
• wyjaśni, co to są Cele ZrĂłwnowaĹźonego Rozwoju i jakie przewidują zadania w zakresie ochrony mĂłrz i oceanĂłw,
  
• będzie potrafił właściwie komunikować się w grupie i współpracować z innymi;
  

Pytanie kluczowe: Co możemy robić, aby chronić morza i oceany?

Metody pracy: zadawanie pytań, quiz, pogadanka, dyskusja, praca z tekstem, drzewo decyzyjne (w postaci graficznej morza i fal);
Formy pracy: praca indywidualna i grupowa (małe grupy);

Materiały dydaktyczne ​(niezbędne do poprowadzenia lekcji):

• Załącznik nr 1 – Quiz – 1 egzemplarz dla nauczyciela CEL 14 - załacznik 1 - quiz.pdf
  
• Załącznik nr 2 – Zadania dla grup – po 1-5 egz. dla kaĹźdej z grup (dla kaĹźdego ucznia) CEL 14 - zalacznik 2 - zadania dla grup.pdf
  
• Załącznik nr 3 – Cele ZrĂłwnowaĹźonego Rozwoju - 1 egzemplarz dla nauczyciela CEL 14 - zalacznik 3 - SDG.pdf
  
• Arkusze papieru A1, flamastry – dla kaĹźdej grupy
  
• Ścienna mapa świata
  

Przebieg lekcji:
I. Wprowadzenie – 5 min.

Zapytaj uczniĂłw i uczennice:

• Czy lubią jeĹşdzić nad morze?
  
• Czy zawsze moĹźna kąpać się w morzu?
  
• Dlaczego na plaĹźy jest wprowadzany zakaz kąpieli?
  

Wyjaśnij, że zakaz kąpieli jest najczęściej związany z wysokimi falami i wiatrem albo z obecnością w wodzie dużej liczby sinic. Są to organizmy, które wytwarzają substancje szkodliwe dla ryb i człowieka. W wodzie zanieczyszczonej np. nawozami sztucznymi istnieją dobre warunki dla rozwoju sinic, które intensywnie się namnażają.

Zanieczyszczenie wód skutkuje nie tylko zakazem kąpieli. Woda deszczowa, woda pitna, pogoda i klimat, nasza żywność i stan powietrza są zależne od mórz i oceanów, które działają jako regulator. Dlatego tak ważne jest dbanie o ochronę i zrównoważone wykorzystanie tych zasobów – co właśnie będzie tematem zajęć.

II. Quiz – 10 min.

• Zaproś uczniĂłw i uczennice do udziału w quizie. Za pomocą rzędu krzeseł lub sznurka przedziel salę na dwie części. Po jednej stronie linii umieść kartkę z napisem PRAWDA, a po drugiej FAŁSZ. Następnie odczytaj kolejno zdania 1-6 z załącznika nr 1. Po przeczytaniu informacji (nr 1-6) kaĹźdy/a uczeń/uczennica decyduje, czy dane stwierdzenie jest prawdziwe, czy fałszywe i staje po odpowiedniej stronie sali. Po kaĹźdym pytaniu zapytaj uczniĂłw, ktĂłrzy wybrali FAŁSZ, co ich zdaniem jest nieprawdziwą informacją. Następnie powiedz, jaka jest prawidłowa odpowiedĹş i krĂłtko ją skomentuj.
  
• W trakcie rozmowy na temat stwierdzenia nr 4 pokaĹź na mapie oceany, morza i kontynenty. Ta informacja moĹźe pomĂłc uczniom i uczennicom odpowiedzieć na pytanie - „ile wody jest w oceanach?”
  
• Podsumowując, zwróć uwagę uczniĂłw i uczennic na stwierdzenie, Ĺźe „nawet do 40% oceanĂłw jest silnie dotkniętych ludzką działalnością.” Podkreśl, Ĺźe głównymi problemami są: zanieczyszczenie wĂłd, przełowienie (czyli znacznie zmniejszona liczba ryb na skutek nadmiernych połowĂłw) i zniszczenie przybrzeĹźnego środowiska naturalnego.
  

III. Co zrobić, aby ochronić morza i oceany? - Na fali pomysłów – 20 min.

• Porozmawiaj z uczniami i uczennicami o tym, kto moĹźe ochronić morza i oceany? Powinny paść odpowiedzi wskazujące na działania jednostek (np. rybacy, turyści, płetwonurkowie, naukowcy, kaĹźdy z nas) i poszczegĂłlnych krajĂłw (politycy, rządy).
  
• Następnie podziel uczniĂłw i uczennice na grupy 5-6 osobowe i zaproponuj, aby wcielili się w przedstawicieli mieszkańcĂłw lub władz nadmorskiego kraju, ktĂłrzy zainteresowali się tematem ochrony mĂłrz i oceanĂłw.
  
• KaĹźdej grupie przekaĹź załącznik nr 2 z opisem zagroĹźenia, omĂłwionego podczas quizu (zanieczyszczenie lub przełowienie) i inspiracją do działania. Poproś uczniĂłw i uczennice, aby zgodnie z opisem na karcie postarali się znaleźć 3-4 rozwiązania problemu z perspektywy mieszkańca lub władz (działania systemowe). Zaproponuj, aby kaĹźda z grup zilustrowała swoje pomysły na planszy z rysunkiem morza. W wodzie uczniowie i uczennice będą zapisywać nazwę problemu, a na falach zapiszą swoje pomysły.
  
• Po zakończeniu pracy plansze z wynikami pracy grup zawieście obok siebie, a jedna osoba z kaĹźdej grupy – przedstawiciel władz lub mieszkańcĂłw krĂłtko przedstawi grupę i opowie o proponowanych rozwiązaniach.
  

IV. Cele Zrównoważonego Rozwoju – 10 min.

• Zwróć uwagę, Ĺźe z takimi samymi problemami, jakie rozwiązywali uczniowie i uczennice zmagają się rĂłwnieĹź politycy i naukowcy. We wrześniu 2015 r. przywĂłdcy ponad 100 krajĂłw zebrali się na konferencji w Nowym Jorku, w trakcie ktĂłrej przyjęli dokument pn. “Przekształcanie naszego świata: Agenda na Rzecz ZrĂłwnowaĹźonego Rozwoju – 2030”, ktĂłry zawiera 17 CelĂłw ZrĂłwnowaĹźonego Rozwoju. Jednym z nich – celem 14. - jest ochrona mĂłrz i oceanĂłw i ich zrĂłwnowaĹźone wykorzystanie.
  
• Realizacja tego celu wymaga wypełnienia wielu zadań. Przedstaw te zadania na podstawie materiałów zamieszczonych w załączniku nr 3. MoĹźesz je przedstawić graficznie na arkuszu papieru lub na tablicy (por. propozycja wizualizacji w załączniku nr 3). Zwróć uwagę na słownictwo, zapytaj uczniĂłw i uczennice, ktĂłre terminy są niezrozumiałe i wyjaśnij je. Jeśli niektĂłre zadania pojawiły się juĹź wcześniej na planszach z pomysłami uczniĂłw i uczennic (praca grup pkt. 14.3) , to przypomnij te rozwiązania. Podkreśl, Ĺźe Cele ZrĂłwnowaĹźonego Rozwoju stanowią ogĂłlny plan działania, ktĂłry powinien być realizowany w konkretnych przedsięwzięciach przez społeczność międzynarodową i kaĹźdego z nas.
  

Zadanie domowe dla chętnych:
Zanieczyszczenie mórz i oceanów to problem ogólnoświatowy, wymagający zarówno globalnych jak i lokalnych działań. Dlatego też niezwykle ważne są działania każdego z nas. Zastanów się i napisz w 2-3 punktach, jak możesz dbać o morza i oceany na co dzień?

Komentarz metodyczny: ​

• Lekcję moĹźna przeprowadzić w związku z Międzynarodowym Dniem Oceanu, ktĂłry przypada 8 czerwca.
  
• Przedstawiając zadania związane z Celami ZrĂłwnowaĹźonego Rozwoju, zwróć uwagę na słownictwo. NiektĂłre hasła mogą być niejasne dla uczniĂłw i uczennic, zapytaj, ktĂłre terminy są niezrozumiałe i wyjaśnij je.
  
• Na kolejnych zajęciach moĹźesz nawiązać do pracy domowej. Zaproś uczniĂłw i uczennice do wspĂłlnej zabawy – stworzenia własnego morza. Uczniowie i uczennice otrzymają karteczki niebieskiego koloru. KaĹźdy z nich narysuje i wytnie 2-3 krople wielkości dłoni, a następnie wpisze na kroplach swoje obietnice, dotyczące zmiany zachowania i przyklei je na arkuszu papieru. Zwróć uwagę, czy faktycznie są to zadania realne do wykonania. Jeśli nie zapytaj uczniĂłw/uczennice, jak zamierzają je wykonać? Podsumuj, Ĺźe nasze wspĂłlne działania mogą przyczynić się do poprawy stanu wĂłd. Im jest nas więcej i wspĂłlnie działamy, tym bardziej moĹźemy być skuteczni.
  
• W podsumowaniu, moĹźesz rĂłwnieĹź zaprezentować dwuminutowy film prezentowany w ramach kampanii „Nature is speaking”, dotyczący ochrony oceanĂłw: Harrison Ford is The Ocean.
  

Materiały pomocnicze:

• Informacje Fundacji MARE na temat zanieczyszczenia mĂłrz i oceanĂłw i przełowienia:
  
  • http://fundacjamare.pl/ciekawostki/morza-plastiku/
  • http://fundacjamare.pl/aktualnosci/rybami-owocami-morza/
• Living Blue Planet Report – raport WWF z 2015 r dotyczący stanu środowiska morskiego:
  
• Ekonomia ekosystemĂłw i bioróşnorodności – raport wstępny, WspĂłlnoty Europejskie, 2008 – raport zawiera dane dot. zagroĹźeń dla środowiska, związanych z utratą bioróşnorodności, przełowieniem i zanieczyszczeniem mĂłrz i oceanĂłw oraz informacje na temat zrĂłwnowaĹźonego rybołówstwa
  
• Informacja Greenpeace na temat zanieczyszczenia mĂłrz i oceanĂłw
• Film prezentowany w ramach kampanii „Nature is speaking”, dotyczący ochrony oceanĂłw Harrison Ford is The Ocean