Odniesienie do podstawy programowej: Jak dla wĹaĹciwego scenariusza. zwiń
Odniesienie do podstawy programowej:Jak dla wĹaĹciwego więcej
Karta pracy nr 2.
Zestaw pytaĹ do gry âĹwiat na sprzedaĹźâ
ďżźEtiopia
1. Czy Etiopia byĹa kiedyĹ skolonizowana?
Odp.: Nie, chociaĹź WĹochy najechaĹy jÄ
w czasie II wojny Ĺwiatowej.
2. GĹĂłwny produkt eksportowy Etiopii to kawa â PRAWDA czy FAĹSZ?
Odp.: Prawda, kawa stanowi 25% wartoĹci eksportu Etiopii.
3. 80% spoĹeczeĹstwa Etiopii stanowiÄ
rolnicy. Jaki procent dostÄpnej ziemi jest uĹźywany pod uprawÄ roli: 20 czy 90%?
Odp.: Tylko 20%.
Madagaskar
1. Kto skolonizowaĹ Madagaskar?
Odp.: Francja.
2. Madagaskar to czwarta pod wzglÄdem wielkoĹci wyspa na Ĺwiecie â PRAWDA czy FAĹSZ?
Odp.: Prawda, po Grenlandii, Nowej Gwinei i Borneo.
ďżź3. Z czego jest znany Madagaskar: z przemysĹu filmowego czy z dzikiej przyrody?
Odp.: Z dzikiej przyrody, dziÄki poĹoĹźeniu w izolacji od reszty Ĺwiata poĹowa wystÄpujÄ
cych na Madagaskarze ptakĂłw oraz wiÄkszoĹÄ ssakĂłw i roĹlin nie wystÄpuje nigdzie indziej na Ĺwiecie.
Kongo
1. Demokratyczna Republika Konga byĹa koloniÄ
brytyjskÄ
czy belgijskÄ
?
Odp.: BelgijskÄ
.
2. Druga wojna w Kongo rozpoczÄĹa siÄ w 1998 roku i trwa do dzisiaj. Ile ofiar pochĹonÄĹa: 10 tys. czy 6 mln?
Odp.: 6 mln, prawie tyle samo, co PolakĂłw, ktĂłrzy zginÄli w czasie II wojny Ĺwiatowej.
ďżź3. WiÄkszoĹÄ urzÄ
dzeĹ elektronicznych, ktĂłrych uĹźywamy (telefony komĂłrkowe, komputery), nie dziaĹaĹaby bez koltanu. Czy prawdziwe jest stwierdzenie, Ĺźe wiÄkszoĹÄ Ĺwiatowych zĹóş tego mineraĹu znajduje siÄ w Kongo i Ĺźe jest on waĹźnÄ
przyczynÄ
toczÄ
cej siÄ tam wojny?
Odp.: To prawda â wojna w Kongo jest czasem nazywana âwojnÄ
o koltanâ.
Indonezja
1. Indonezja jest najwiÄkszym Ĺwiatowym producentem oleju palmowego. Do czego przede wszystkim jest on uĹźywany? Odp.: To ĹşrĂłdĹo agropaliw, czyli paliw pochodzÄ
cych z fermentacji niektĂłrych roĹlin uprawnych, gĹĂłwnie kukurydzy, soi, rzepaku.
2. Z ilu wysp skĹada siÄ Indonezja? Z wiÄcej czy mniej niĹź tysiÄ
ca?
Odp.: Z wiÄkszej liczby, dokĹadnie z 17 508 wysp. Tylko 6 tys. z nich jest zamieszkanych przez ludzi.
3. Czy Indonezja naleĹźy do G-8, grupy oĹmiu najbogatszych paĹstw Ĺwiata?
Odp.: Nie, ale naleĹźy do G-20, a wiÄc jest jednym z 20 najbardziej rozwiniÄtych pod wzglÄdem ekonomicznym paĹstw na Ĺwiecie.
Tajlandia
1. Tajlandia jest jedynym krajem w Azji PoĹudniowo-Wschodniej, ktĂłry nigdy nie byĹ skolonizowany przez kraj europejski â PRAWDA czy FAĹSZ?
Odp.: Prawda. WiÄkszoĹÄ sÄ
siadĂłw Tajlandii byĹa kolonizowana przez FrancjÄ i WielkÄ
BrytaniÄ.
2. Tajlandia jest najwiÄkszym producentem ryĹźu czy gier komputerowych?
Odp.: RyĹźu, ryĹź jaĹminowy z Tajlandii jest uznawany za najlepszy na Ĺwiecie. Tajlandia jest znana rĂłwnieĹź z innych powodĂłw â ma najwiÄkszÄ
liczbÄ rekordĂłw Guinnessa w stosunku do liczby ludnoĹci na Ĺwiecie.
3. Tajlandia jest 50. krajem na Ĺwiecie pod wzglÄdem wielkoĹci, czyni jÄ
to podobnÄ
do Polski czy do Francji?
Odp.: Do Francji, jest o ok. 40% wiÄksza od Polski.
ďżźBrazylia
1. Czy Brazylia jest najwiÄkszym producentem owocĂłw kiwi na Ĺwiecie?
Odp.: Nie, najwiÄkszym producentem kiwi sÄ
WĹochy. Brazylia jest najwiÄkszym producentem pomaraĹczy.
2. KtĂłre z tych produktĂłw to dwa gĹĂłwne towary eksportowe Brazylii: herbata, owoce cytrusowe, wieprzowina, ziemniaki czy woĹowina?
Odp.: Dwa gĹĂłwne towary eksportowe Brazylii to owoce cytrusowe (ponad 20 mln ton rocznie) oraz woĹowina (Brazylia jest jej najwiÄkszym Ĺwiatowym eksporterem).
3. KtĂłrym pod wzglÄdem wielkoĹci krajem Ĺwiata jest Brazylia: piÄ
tym czy dziesiÄ
tym?
Odp.: Brazylia to piÄ
ty kraj Ĺwiata, Ĺźyje tam ponad 200 mln ludzi (5 razy wiÄcej niĹź w Polsce).
Kolumbia
1. Kolumbia jest najwiÄkszym eksporterem kakao na Ĺwieďżźďżźcie. Czy potrafisz wymieniÄ dwa sposoby jego uĹźycia?
Odp.: Produkcja czekolady, ciasta, sĹodycze, napĂłj do picia.
2. LiĹcie koki, jedna z tradycyjnych upraw rolnikĂłw w Kolumbii, jest importowana w duĹźych iloĹciach do StanĂłw Zjednoczonych. PRAWDA czy FAĹSZ?
Odp.: FaĹsz. Import liĹci koki do USA jest nielegalny. Dodatkowo w ramach wojny narkotykowej prywatne firmy wynajÄte przez departament stanu USA i dziaĹajÄ
ce w porozumieniu z rzÄ
dem kolumbijskim niszczÄ
uprawy koki w Kolumbii poprzez rozpylanie szkodliwych substancji nad polami. Jedynym wyjÄ
tkiem jest firma Coca-Cola, ktĂłra importuje liĹcie koki do produkcji sĹynnego napoju â gĹĂłwnie z Boliwii i Peru.
3. Amnesty International przeprowadziĹo badania, z ktĂłrych wynika, Ĺźe najwiÄcej przypadkĂłw zawĹaszczania ziemi oraz przesiedlania ludzi miaĹo miejsce w regionach krajĂłw bogatych w zĹoĹźa mineraĹĂłw. Czy potrafisz wymieniÄ dwa mineraĹy, ktĂłre wydobywa siÄ w Kolumbii?
Odp.: WÄgiel, ropa, zĹoto i szmaragdy.
DEBATA
1. ÄwierÄ miliona ludzi, gĹĂłwnie rolnikĂłw, ma zostaÄ przesiedlonych przez rzÄ
d etiopski, by zrobiÄ miejsce dla bogatych inwestorĂłw z Indii. Inwestorzy ci potrzebujÄ
ziemi do uprawy ĹźywnoĹci i baweĹny oraz produkcji oleju palmowego i kauczuku â wszystko ma zostaÄ przeznaczone na eksport. Biznesmeni obiecujÄ
mieszkaĹcom miejsca pracy, a rzÄ
d â budowÄ szkóŠi przychodni za pieniÄ
dze z dzierĹźawy ziemi. Etiopczycy uwaĹźajÄ
jednak, Ĺźe bÄdÄ
wykorzystywani jako tania siĹa robocza, a pola, ktĂłre im siÄ obiecuje â wielkoĹci 1,3 ha â nie pozwolÄ
na wyĹźywienie ich rodzin. Gdy w wyniku suszy lub innych katastrof stanÄ
przed koniecznoĹciÄ
kupienia najpotrzebniejszych produktĂłw ĹźywnoĹciowych dla swoich rodzin, bÄdÄ
zmuszeni do sprzedaĹźy bydĹa znacznie poniĹźej jego wartoĹci. ZastanĂłwcie siÄ nad argumentami za i przeciw decyzji etiopskiego rzÄ
du.
2. Kiedy mieszkaĹcy Madagaskaru dowiedzieli siÄ, Ĺźe ich rzÄ
d prĂłbowaĹ sprzedaÄ poĹowÄ caĹej uprawnej ziemi na wyspie firmie Daewoo Logistics z PoĹudniowej Korei, rozpoczÄĹy siÄ protesty, ktĂłre doprowadziĹy do zmiany rzÄ
du. Czy waszym zdaniem rzÄ
dy paĹstw powinny mieÄ prawo sprzedawania ziemi uprawnej zagranicznym firmom? Podajcie argumenty za i przeciw.
3. Od czasu tsunami, ktĂłre zniszczyĹo prowincjÄ Aceh w Indonezji, rzÄ
d zakazaĹ ludnoĹci lokalnej budowania domĂłw w odlegĹoĹci mniejszej niĹź 1 km od wybrzeĹźa, tĹumaczÄ
c, Ĺźe chodzi o ich bezpieczeĹstwo w wypadku powtĂłrnego uderzenia fal tsunami. Na plaĹźach, w miejscu, gdzie kiedyĹ staĹy wioski rybackie, stanÄĹy luksusowe hotele dla turystĂłw. MieszkaĹcy nadbrzeĹźnych wiosek uwaĹźajÄ
, Ĺźe ich ziemia zostaĹa zabrana, a oni sami pozbawieni szansy na zapewnienie bytu rodzinom, bo nie mogÄ
juĹź ĹowiÄ ryb. Co sÄ
dzicie o tej sytuacji? Co wedĹug was powinni zrobiÄ rybacy z Indonezji?
4. W 2010 roku rzÄ
dy Demokratycznej Republiki Konga i Republiki PoĹudniowej Afryki ustaliĹy, Ĺźe biali obywatele RPA otrzymajÄ
dostÄp do Ĺźyznej ziemi uprawnej w Kongo, by pomĂłc temu krajowi w uzyskaniu bezpieczeĹstwa ĹźywnoĹciowego (tzn. by Kongo mogĹo zapewniÄ ĹźywnoĹÄ swoim obywatelom). Z ziemi nadajÄ
cej siÄ pod uprawÄ w Kongo obecnie uprawiane jest tylko 2%, co sprawia, Ĺźe ĹźywnoĹÄ trzeba importowaÄ (aĹź 70% spoĹźywanej w Kongo ĹźywnoĹci pochodzi z zagranicy). Importowana ĹźywnoĹÄ jest bardzo droga, wielu ludzi na niÄ
nie staÄ. NiektĂłrzy sÄ
dzÄ
, Ĺźe oddanie kongijskiej ziemi rolnikom z RPA to rodzaj Ĺagodnego zawĹaszczenia, ktĂłre bÄdzie miaĹo juĹź mniej Ĺagodne skutki: wysiedlenie ludzi (by zrobiÄ miejsce dla nowych rolnikĂłw) oraz wzrost cen ĹźywnoĹci, ktĂłrÄ
rolnicy z RPA bÄdÄ
sprzedawaÄ mieszkaĹcom Konga. Jakie wedĹug ciebie warunki powinien postawiÄ rzÄ
d kongijski rolnikom z RPA, by nie dopuĹciÄ do takiego scenariusza?