Północ dla Południa — nie „dobrodzieje”, ale partnerzy

PERSPEKTYWA PRAW CZŁOWIEKA W ROZWOJU

Nie istnieje definicja tego, czym jest Perspektywa praw człowieka w rozwoju (Human Rights Based Approach, w skrócie HRBA). Może być jednak ona scharakteryzowana w kilku punktach.

1. HRBA koncentruje się na prawach, a nie potrzebach
Wcześniej w międzynarodowej pomocy udzielanej mniej rozwiniętym krajom koncentrowano się na potrzebach lokalnych społeczności. To, co wcześniej miało charakter wezwania czy prośby o poprawę losu zostało wzmocnione przez fakt, że rządy dobrowolnie zobowiązały się w międzynarodowych porozumieniach dotyczących praw człowieka do zapewnienia odpowiedniego standardu w odniesieniu do np. warunków mieszkaniowych czy opieki zdrowotnej. Prośba zostaje więc zastąpiona wezwaniem do rządów do dotrzymania swoich zobowiązań.

2. HRBA promuje ideę odpowiedzialności
Podpisanie porozumień dotyczących praw człowieka zobowiązuje rządy sygnatariuszy do szanowania, bronienia i wypełniania tych praw i zdawania regularnych raportów do instytucji, których zadaniem jest ocenić to, jak wywiązują się one z tych obowiązków. Perspektywa praw człowieka w rozwoju czyni rządy (ale także władze publiczne oraz dostawców usług) zobowiązanymi do tego, by pokazywać, co uczyniły w kwestii realizacji praw człowieka. Jednocześnie pozwala to członkom lokalnych społeczności domagać się respektowania, ochrony i wypełniania ich praw.

3. HRBA daje władzę ludziom
Przebieg działań, w których domagamy się respektowania praw człowieka jest tak samo ważny, jak ich rezultaty. HRBA działa, dając władzę tym, którzy są najbardziej poszkodowani. Daje im środki i narzędzia, by domagali się poprawy swojego losu.

4. Uczestnictwo jako główna idea HRBA
Każdy projekt rozwojowy powinien dawać możliwość ludziom, by w pełni uczestniczyli w procesie definiowania problemów istotnych dla ich społeczności oraz by sami mogli stworzyć program przeciwdziałania tym problemom. Chodzi o to, by mieć pewność, że ludzie żyjący w ubóstwie są zaangażowani w proces decyzyjny mający przecież wpływ na ich życie. Dzięki temu metody zastosowane podczas realizacji projektu oraz wyciągnięte z niego wnioski pozostają w lokalnej społeczności jako zasób wiedzy możliwej do wykorzystania przy wdrażaniu kolejnych projektów.

5. HRBA koncentruje się na włączaniu i zaangażowaniu grup szczególnie wrażliwych
Poprzez umożliwienie społecznościom lokalnym bezpośredniego udziału w rozwiązaniu najbardziej pilnych kwestii, prawa człowieka zapewniają, że grupy tradycyjnie niemające wielkiego wpływu na kształt życia publicznego stają się aktywnymi aktorami w kluczowych dla nich sprawach.

Źródło: Perspektywa praw człowieka w rozwoju (materiały PAH).