Czy wiesz, co jesz?

CZY WIESZ, CO JESZ?

Analiza składu chemicznego produktów spożywczych wykazała, że zawierają one nie tylko składniki niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu, ale również wiele innych substancji. Bez nich pieczywo bardzo szybko by sczerstwiało, produkty zawierające tłuszcz zjełczałyby, a większość konserwowanych owoców i warzyw straciłoby kolor i jędrność. Wiele dodatków do żywności to substancje naturalne, inne to środki syntetyczne. Oba rodzaje eliminują ryzyko zatruć pokarmowych, ułatwiają przetwarzanie żywności, poprawiają jakość i wygląd produktu, często podnoszą też walory smakowe.
Jednakże pośród setek tych związków są również i takie, które mogą być niebezpieczne dla zdrowia — niektóre wywołują alergie, inne są rakotwórcze. Dlatego już od najmłodszych lat należy zwracać uwagę na skład chemiczny żywności i kupować tylko bezpieczne produkty.
Substancje dodawane do żywności dzieli się na następujące grupy:
• barwniki
• konserwanty
• antyutleniacze
• emulgatory

W Europie wszystkie dodatki do żywności noszą symbol E + numer. Poniżej są przedstawione tylko te substancje, które są zabronione lub niebezpieczne dla zdrowia.

Barwniki (E 100...)
Dodaje się je do żywności dla bardziej atrakcyjnego wyglądu, a także do przywracania produktom koloru utraconego podczas obróbki kulinarnej. Wiele barwników spożywczych otrzymuje się z produktów, w których występują naturalnie np. czerwień buraczana, szafran i kurkuma.

Barwniki zabronione:
E 103, E 105, E 111, E 121, E 125, E 126, E 130, E 152, E I6lg, E 180, E 181

Barwniki rakotwĂłrcze:
E 131 — drażetki; kolor niebieski E 132 — drażetki cukiernicze; kolor niebieski E 142 — słodycze; kolor zielony Barwniki niebezpieczne:


Barwniki podejrzane:
E 122 — dżemy, marmolady, budynie, lody, napoje, polewy; k. czerwony
E 141 — groszek konserwowy; kolor zielony
E 151 — tanie odmiany kawioru, galaretki, wyroby żelowe; kolor czarny Konserwanty (E 200...)
Są to związki chemiczne zapobiegające psuciu się żywności lub opóźniające ten proces. Większość konserwantów
działa na drożdże i pleśnie, a tylko niektóre (E 210-E 215) chronią przed bakteriami. Często istnieje więc koniecz¬
ność zastosowania jednorazowo więcej niż jednego środka konserwującego. Najczęściej stosowanymi konserwantami są azotany i siarczany oraz inne związki siarki.

Konserwanty zabronione: E 222, E 223, E 224, E 232, E 234, E 241

Konserwanty rakotwĂłrcze:
E 210—E 219 (kwas benzoesowy i jego związki) — napoje gazowane, majonezy, sałatki, marynaty, konserwy owo-cowe i warzywne.
E 239 — różne produkty
E 249-E 252 — wędliny, sery podpuszczkowe i topione

Konserwanty niebezpieczne:
E 226 — różne produkty
E 231 — owoce cytrusowe
E 233 — banany, owoce cytrusowe

Antyutleniacze, antyoksydanty (E 300...)
Są to związki chemiczne, które przeciwdziałają utlenianiu się produktu lub wzmacniają działanie przeciwutle- niające innych składników. Najpopularniejszym skutkiem utleniania jest jełczenie tłuszczów, niszczenie witaminy A i C w pokarmach.

Antyutleniacze niebezpieczne:
E 310—E 312 — płatki ziemniaczane, błyskawiczne puree ziemniaczane, guma do żucia — mogą powodować wysypki.
E 320 — biszkopty, rosoły w kostce, łuskane orzechy, tłuszcze piekarskie — powoduje zaburzenia pracy wątroby, wpływa na rozkład witaminy D; niedozwolony dla dzieci.
E 321 — guma do żucia — może powodować zaburzenia pracy wątroby, u alergików wywołuje wysypkę na skó¬rze; niedozwolony dla dzieci.
E 330 (kwas cytrynowy) — różne produkty; przez niektórych uważany za rakotwórczy.

Emulgatory, zagęszczacze (E 400... )
To związki chemiczne, których zadaniem jest poprawa konsystencji produktów. Zapobiegają one rozdzielaniu się emulsji, mogą też sprawiać, że produkt, w którym występują, wygląda na bardziej pożywny niż jest w rzeczywi¬stości. Są one potrzebne do produkcji takich produktów, jak majonezy, margaryny, oraz niskotłuszczowe produkty do smarowania pieczywa, stosowane zamiast masła. Występują też w zupach, sosach, pieczywie, ciastach i ciastkach, czekoladzie czy w deserach w torebkach. Jeden z szeroko stosowanych emulgatorów — lecytyna, występują w soi.
W zasadzie nie stwierdzono szkodliwego działania emulgatorów, jedynie związki celulozy (E 460) mogą zakłócać proces trawienia.

Inne dodatki (E 500... )
Do tej grupy należy szereg substancji naturalnych i syntetycznych, pełniących różne funkcje. Niektóre z nich to regulatory kwasowości (związki węgla) — E 500, E 504, inne to wzmacniacze smaku (E 620, E 621, E 627, E 631, E 635).
E 951 to substancja słodząca, tzw. aspartan, używany zamiast cukru. Niestety, w ostatnim czasie badania wykazały, że słodziki są szkodliwe dla naszego organizmu, a dodatkowo utrwalają słabość do słodyczy.

Źródło: Czy wiesz, co jesz?, www.poradnikmedyczny.pl/mod/archiwum/7292_wiesz_jesz, [dostęp 02.08.2011].