Sąd nad GMO

Cele:
Uczeń powinien:
• wiedzieć, co to jest GMO,
• umieć przytoczyć argumenty „za” i „przeciw” GMO,
• potrafić rzeczowo dyskutować o granicach ingerencji człowieka w naturalnym środowisku.

Metody, techniki, formy pracy:
Dyskusja, symulacja rozprawy sądowej (odgrywanie ról)

Materiały pomocnicze:
Materiał pomocniczy nr 1 — Dwugłos w sprawie GMO. Zagrożenie czy szansa?

Przebieg zajęć:

1. Co najmniej tydzień przez lekcją uprzedź uczniów o planowanym temacie i metodzie przeprowadzenia zajęć (symulacja rozprawy sądowej). Przydziel role (może się to też odbywać drogą losowania):
• Oskarżona (GMO)
• Obrońca
• Prokurator
• Sędzia
• „Ława przysięgłych” (wszyscy pozostali uczniowie)
Wyjaśnij uczniom, że będzie się odbywać rozprawa sądowa nad żywnością modyfikowaną genetycznie (GMO). Zapewne większość z nich nigdy nie była w sądzie, więc poproś, aby obejrzeli program w TV typu „Sędzia Anna Maria Wesołowska” lub „Sąd rodzinny”, aby poznać zasady zachowania się na sali sądowej. Wyjaśnij także, że ława przysięgłych to „zapożyczenie” z amerykańskiego wymiaru sprawiedliwości — chodzi bowiem o to, by pozostali uczniowie też dostali swoje role i mieli możliwość zajęcia stanowiska w sprawie. Wszyscy uczestnicy powinni przed zajęciami być przygotowani i wiedzieć podstawowe rzeczy o GMO, aby ze zrozumieniem śledzić przebieg rozprawy. Szczególna jednak jest rola oskarżonej, prokuratora i obrońcy, którzy muszą szukać argumentów zgodnych z rolą i odpierać ataki strony przeciwnej. Sędzia ma też ważne zadanie — czuwać nad przebiegiem rozprawy.

2. Na początku zajęć zaaranżujcie salę, sędzia powinien być na środku, a po jego obu stronach — obrońca z oskarżoną i prokurator. Wszyscy pozostali zajmują miejsca na wprost sędziego, a środek sali pozostaje pusty. Zanim uczniowie rozpoczną rozprawę, przypomnij zasady:
• Rozprawę prowadzi sędzia i tylko on udziela głosu stronom.
• Strony mają za zadanie przedstawić zasadnicze tezy swojego stanowiska (czyli argumenty za lub przeciw GMO) i jak najlepiej je uargumentować. Strona przeciwna próbuje je zbijać, podważać i kontrargumentować.
• Wystąpienia powinny być krótkie, maksymalnie treściwe i formalnie uporządkowane.
• Argumenty muszą mieć charakter merytoryczny, nie mogą być atakami ad personam.
• Na końcu, po wyczerpaniu argumentów przez prokuratora i obrońcę, sędzia oddaje głos oskarżonej.
• Na koniec prosi ławę przysięgłych, aby naradziła się i wydała werdykt.
• Ława przysięgłych naradza się i decyduje drogą głosowania. Wynik przekazuje sędziemu na kartce, a ten go ogłasza. W przypadku remisu w głosowaniu ławy przysięgłych, ostateczne rozstrzygnięcie należy do sędziego.
Upewnij się, czy wszyscy zrozumieli zasady i daj znak do rozpoczęcia rozprawy. Nie ingeruj w jej przebieg. (10’)

3. Uczniowie biorą udział w rozprawie, wcielając się w przydzielone role. (25’)

4. Po zakończeniu rozprawy porozmawiaj z uczniami o jej przebiegu, omów sposób argumentowania obu stron, odnieś się do przestrzegania ustalonych zasad. W razie potrzeby uzupełnij argumenty obu stron (Materiał pomocniczy nr 1). Porozmawiajcie też o najnowszych wydarzeniach w Polsce związanych z GMO (dn. 24.08.2011 prezydent Komorowski zawetował ustawę o nasiennictwie). Przypomnij, że zakaz GMO jest jedną z zasad sprawiedliwego handlu. Na koniec zapytaj uczniów, czy pod wpływem lekcji i usłyszanych argumentów ktoś z nich zmienił swoje zdanie na temat GMO. (10’)