Sprawiedliwy handel — bądź fair!

Cele:
Uczeń powinien:
• rozumieć, że nie wszystkie produkty są wytwarzane w uczciwy sposób,
• wiedzieć, na czym polega sprawiedliwy handel,
• rozważnie dokonywać wyboru podczas zakupów,
• rozumieć związek między swoją postawą konsumencką a stanem środowiska naturalnego i życiem innych ludzi.

Metody, techniki, formy pracy:
Praca z tekstem, dyskusja

Materiały pomocnicze:
• Materiał pomocniczy nr 1 — Sok pomarańczowy
• Materiał pomocniczy nr 2 — Sprawiedliwy handel
• Materiał pomocniczy nr 3 — Polacy a sprawiedliwy handel
• Materiał pomocniczy nr 4 — prezentacja Sprawiedliwy handel przygotowana przez Koalicję Sprawiedliwego Handlu — do pobrania na stronie: http://www.fairtrade.org.pl/materialy.php

Przebieg zajęć:

1. Na początku zapytaj uczniów, czy kupując rozmaite towary w sklepie, zastanawiają się nad ich pochodzeniem, drogą, jaką przebyły zanim trafiły na sklepowe półki i ludźmi, którzy pracowali na rozmaitych etapach ich produkcji. Zapewne odpowiedź będzie brzmiała „nie” lub (w najlepszym wypadku) „rzadko”. To dość typowa po¬stawa. Podkreśl, że jednak warto o tym pomyśleć, bo za naszym ulubionym produktem często kryją się ludzkie dramaty. Rozdaj Materiał pomocniczy nr 1 i daj uczniom kilka minut na zapoznanie się z nim. (10’)

2. Porozmawiajcie o przeczytanym tekście. Poproś o odpowiedzi na pytania:
a) Skąd dociera do nas koncentrat soku pomarańczowego?
b) Jakie ma to konsekwencje dla środowiska?
c) Kto pracuje przy zbiorze pomarańczy?
d) Co sądzisz o wysokości wynagrodzenia za tę pracę?
e) Co można wywnioskować z tekstu na temat warunków i bezpieczeństwa pracy przy zbiorze pomarańczy? Pokieruj rozmową w taki sposób, aby uczniowie na przykładzie soku pomarańczowego jak najpełniej zrozumieli mechanizmy rządzące handlem, uświadomili sobie wyzysk, wykorzystywanie dzieci do pra¬cy, łamanie praw człowieka itp. Można zrobić symulację — policzyć wraz z uczniami, ile kartonów soku pomarańczowego, za swój całodniowy zarobek, może kupić w sklepie dziecko pracujące przy zbiorze pomarańczy. Wspomnij także, że pomarańcze to tylko jeden z przykładów — podobnie się dzieje np. z kawą, kakao i innymi branżami — produkcją odzieży, zabawek itp. Porozmawiaj z uczniami, jakie wnioski im się nasuwają na podstawie tych informacji, co myślą o istniejącym stanie rzeczy, co ich najbardziej bulwersuje, jak ta sytuacja ma się do ich poczucia sprawiedliwości i etyki. (15’)

3. Następnie przejdź do zagadnienia sprawiedliwego handlu. Możesz to zrobić z wykorzystaniem Materiału pomocniczego nr 2 lub prezentacji Sprawiedliwy handel przygotowanej przez Koalicję Sprawiedliwego Handlu — do pobrania na stronie: http://www.fairtrade.org.pl/materialy.php. Ważne, by uczniowie poznali za¬sady sprawiedliwego handlu, wiedzieli, jak wygląda znak Sprawiedliwego Handlu. Poproś, aby szukali tego znaku na rozmaitych produktach żywnościowych podczas zakupów Dowodzi on, że dany produkt powstał w zgodzie z zasadami sprawiedliwego handlu, bez wyzysku innych ludzi, zatrudniania dzieci, niszczenia naturalnego środowiska itp. Podkreśl jeszcze, że określenie Fair Trade (pisane oddzielnie) odnosi się do całej idei sprawiedliwego handlu, a Fairtrade (pisane łącznie) jest używany dla określonego systemu certyfikacji i oznaczania produktów sprawiedliwego handlu. (15’)

4. Na koniec zastanówcie się wspólnie nad stanem świadomości Polaków w omawianej kwestii. Posłuży do tego Materiał pomocniczy nr 3. Poproś uczniów o odczytanie z wykresu, jaki odsetek Polaków dysponuje wiedzą na temat towarów pochodzących ze sprawiedliwego handlu i o skomentowanie faktu. Zastanówcie się na koniec, co można zrobić w tej sprawie. Zachęć uczniów do pogłębienia wiedzy o tym zagadnieniu i realizacji uczniowskiego projektu. Mogłoby to być związane z obchodami Światowego Dnia Sprawiedliwego Handlu, obchodzonego zwykle w drugą sobotę maja. (5)