Jak być świadomym i odpowiedzialnym konsumentem?

Cele:
Uczeń powinien:
• rozumieć niesprawiedliwość handlu międzynarodowego,
• znać zasady sprawiedliwego handlu,
• rozumieć związek swoich zachowań konsumenckich z życiem innych ludzi i ideą zrównoważonego rozwoju,
• umieć wyjaśnić przyczyny niskiego stanu świadomości Polaków na temat produktów sprawiedliwego handlu,
• zaproponować działania propagujące ideę sprawiedliwego handlu w najbliższym środowisku.

Metody, techniki, formy pracy:
Analiza „za i przeciw”, praca z tekstem, dyskusja, „burz mózgów”, praca indywidualna i zespołowa

Materiały pomocnicze:
• Materiał pomocniczy nr 1 — Mała czarna
• Materiał pomocniczy nr 2 — prezentacja Sprawiedliwy handel przygotowaną przez Koalicję Sprawiedliwego
Handlu — do pobrania na stronie: http://www.fairtrade.org.pl/materialy.php
• Materiał pomocniczy nr 3 — Analiza ZA i PRZECIW
• Materiał pomocniczy nr 4 — Dostępność produktów z certyfikatem FAIRTRADE w Polsce

Przebieg zajęć:
1. Zapytaj uczniów, czym się kierują przy podejmowaniu decyzji o zakupach rozmaitych produktów. Zapewne powiedzą, że istotna jest cena, jakość, znana marka itp. Czy zakupy kojarzą się im z etyką? Raczej nie. Tymczasem swoim konsumenckim wyborem wpływamy na czyjś los (ludzi, zwierząt), na stan naturalnego środowiska itp. Przy zakupach raczej jednak o tym nie myślimy. Dla wprowadzenia w temat posłuż się Materiałem pomocniczym nr 1. Rozdaj go uczniom lub przeczytaj. (5’)

2. Zapytaj uczniów, czy przykład kawy jest odosobniony. Poproś o podanie innych produktów, których po-wstawanie wiąże się z wyzyskiem, wykorzystywaniem dzieci do pracy, łamaniem praw człowieka, degradacją środowiska, eksperymentami na zwierzętach itp. — zapewne słyszeli o tego typu sytuacjach. Przykłady mogą pochodzić z różnych stron świata np. szycie odzieży, produkcja zabawek, tkanie dywanów, szycie piłek, uprawa bananów itp. Nasze zakupy mają wpływ na ten stan rzeczy. (5’)

3. Przejdź do zasad sprawiedliwego handlu. Wykorzystaj prezentację Sprawiedliwy handel przygotowaną przez Koalicję Sprawiedliwego (Materiał pomocniczy nr 2) — całą lub wybrane fragmenty. Postaraj się najwięcej czasu poświęcić na zasady oraz symbolikę (znak Sprawiedliwego Handlu). Podkreśl jeszcze, że określenie Fair Trade (pisane oddzielnie) odnosi się do całej idei sprawiedliwego handlu, a Fairtrade (pisane łącznie) jest używany dla określonego systemu certyfikacji i oznaczania produktów sprawiedliwego handlu. (15’)

4. Powiedz uczniom, że według badań prowadzonych w 2009 roku 77% polskich konsumentów określa swoją wiedzę na temat produktów sprawiedliwego handlu jako zerową. Zastanówcie się więc, jakie szanse mają te produkty w polskich realiach. W tym celu podziel klasę na 4- lub 6-osobowe zespoły i poproś uczniów, aby przez 10 minut przeanalizowali wspólnie ten problem, szukając argumentów ZA i PRZECIW i zapisując je w tabeli (rozdaj grupom Materiał pomocniczy nr 3). (10’)

5. Po zakończeniu ćwiczenia grup porównajcie efekty pracy grup. Podsumowując to ćwiczenie, podkreśl, że Polska jest dopiero na początku drogi, o czym świadczy zapewne stopień świadomości naszych konsumentów czy liczba tych towarów w sklepach (Materiał pomocniczy nr 4). Jednak warto podejmować ten trud. Zadaj więc pytanie, co możemy zrobić w tej sprawie? Poproś uczniów o to, by zrobili „burzę mózgów” na ten temat, możesz zapisywać ich propozycje. Zachęć, aby niektóre swoje pomysły wykorzystali, realizując projekt edukacyjny. Poleć, aby pogłębili wiedzę o sprawiedliwym handlu w internecie, mogą też sprawdzić, czy na Facebooku są dostępne informacje na ten temat. Powiedz też o rozmaitych wydarzeniach związanych z obchodami Światowego Dnia Sprawiedliwego Handlu, który jest zwykle obchodzony w drugą sobotę maja. Zachęć, aby dowiedzieli się, co działo się w ich mieście czy najbliższej okolicy w związku z tym świętem. (10’)