Czy bycie modnym jest etyczne?

Cele:
Uczeń powinien:
• rozumieć związek swoich zachowań konsumenckich z życiem innych ludzi i ideą zrównoważonego rozwoju,
• wyciągać wnioski ze swoich zachowań konsumenckich i dostrzegać potrzebę ograniczania konsumpcji,
• rozumieć ideę slow food,
• podać przykłady zachowań ograniczających nieuzasadnioną konsumpcję.

Metody, techniki, formy pracy:
Dyskusja, „burza mózgów”, praca z tekstem, praca indywidualna i w grupach

Materiały pomocnicze:
•Materiał pomocniczy nr 1 — Długa droga dżinsów
•Materiał pomocniczy nr 2 — O prawach pracowniczych w Chinach
•Materiał pomocniczy nr 3 — Manifest slow food
•Materiał pomocniczy nr 4 — Jak mieć mniej?
•Materiał pomocniczy nr 5 — Film „Noszenie używanych ubrań” — dostępny w internecie:
http://www.ted.com/talks/lang/pol/jessi_arrington_wearing_nothing_new.html


Przebieg zajęć:

1. Zapytaj uczniów, czy lubią markowe ubrania i — jeśli tak — dlaczego tak jest. Zapewne pojawią się odpowiedzi typu: lubię dobrą jakość, wszyscy tak robią, nie chcę odstawać od innych itp. Zapytaj, czy kiedykolwiek zastanawiali się, jaka jest droga kupowanego przez nich produktu, zanim trafi on na sklepowe półki. Czasem jest bardzo długa i kosztowna, gdyż duża większość ubrań kupowanych w polskich sklepach powstaje daleko od naszych granic. (5’)

2. Rozdaj Materiał pomocniczy nr 1 i poproś o zapoznanie się z nim. Rozpocznij z uczniami dyskusję o tym, jakie są skutki takiego długiego, globalnego łańcucha produkcji różnych towarów. Zapisuj na tablicy propozycje uczniów (np. duże koszty transportu, zanieczyszczenie środowiska, wykorzystywanie taniej siły roboczej, pogłębienie różnic pomiędzy krajami globalnej Północy i globalnego Południa itp.) (10’)

3. Porozmawiajcie o warunkach pracy w fabrykach produkujących odzież w biednych krajach Azji, Afryki, Ameryki Południowej czy Europy Wschodniej. Być może uczniowie sami potrafią podać przykłady wykorzystywania pracujących tam kobiet (bo przeważnie są to kobiety). Jeśli nie słyszeli o tym zjawisku, dopowiedz o łamaniu praw człowieka i praw pracowniczych: zatrudnianiu bez umowy, niewypłacaniu wynagrodzenia, braku ubezpieczenia, nieprzestrzeganiu zasad bezpieczeństwa, braku urlopu, pracy po kilkanaście godzin dziennie przez 7 dni w tygodniu itp. Przypomnij, że ten problem był nagłaśniany przy okazji Igrzysk Olimpijskich w Pekinie w 2008 roku. Liczne protesty w mediach, internecie, demonstracje na trasie przemarszu znicza olimpijskiego, zgaszenie znicza, starcia z policją — być może uczniowie to pamiętają (możesz wykorzystać Materiał pomocniczy nr 2). (5’)

4. Zadaj uczniom pytanie, czy wobec takich przykładów wyzysku oraz ogromu ubóstwa na świecie, etycznym jest gonienie za modą i rozpasaną konsumpcją. Wspomnij o idei slow food (rozdaj Materiał pomocniczy nr 3). Porozmawiajcie, kiedy narodził się ten ruch i jaka jest jego główna idea. Zapytaj o symbolikę ślimaka. Podkreśl, że ta idea nie ogranicza się już tylko do sposobu odżywiania się. Podyskutujcie o innych sferach — w jaki sposób idea slow food przenosi się na rozmaite dziedziny (slow life, slow fashion itp.) i staje się swego rodzaju filozofią życiową. Chodzi tylko o umiar w zakupach, ale w rozmaitych dziedzinach życia. Stało się to ostatnio wręcz modne — umiar jest po prostu „trendy”. Niektórzy (nawet bardzo majętni) ludzie ograniczają swoje wydatki i zmieniają styl życia, nie demonstrują swojej zamożności poprzez rozpasaną konsumpcję. Żyją skromnie, nie biorą udziału w pogoni za modą, zwalniają tempo, pomagają potrzebującym, walczą o prawa innych ludzi do godnego życia, angażują się w działalność charytatywną w różnych miejscach świata. Uczniowie zapewne potrafią podać wiele nazwisk znanych osób, które mają taką postawę życiową. Poleć, aby zgłaszali takie przykłady („burza mózgów”). (10’)

5. Następnie poproś uczniów, aby zastanowili się, czy mogliby sami zmienić nawyki, aby ograniczyć konsumpcję i tempo życia, nie być niewolnikami mody, aby funkcjonować zgodnie z filozofią slow food. Czy mogliby MIEĆ MNIEJ w różnych sferach? Podziel klasę na grupy 5- lub 6-osobowe i rozdaj im instrukcje do ćwiczenia (Materiał pomocniczy nr 4). Ze względu na brak czasu poproś o wpisanie po jednym przykładzie do każdej rubryki. Po dyskusji w grupach przeczytajcie wymyślone przez uczniów przykłady i podyskutujcie o nich. Poleć uczniom, aby zajrzeli na stronę www.dolceta.eu. Dowiedzą się tam więcej o zrównoważonej konsumpcji. (10’)

6. Na zakończenie zajęć zaprezentuj uczniom materiał z konferencji TED, w którym projektantka Jessi Arrington wypowiada się na temat swojego sposobu ubierania się, który polega na kreatywnym dobieraniu używanych ubrań kupowanych za bezcen. Podkreśla korzyści z takiego podejścia do mody, oryginalność tworzonych zestawień oraz radość z zabawy kolorem i bycia sobą. Film „Noszenie używanych ubrań” można pozostawić bez komentarza jako podsumowanie zajęć. (5’)

http://www.ted.com/talks/lang/pol/jessi_arrington_wearing_nothing_new.html