Dostęp do wody pitnej na obszarach wiejskich Azji Centralnej

Cele zajęć:

Po zajęciach student / uczeń:
- jest świadomy utrudnień w dostępie do wody mieszkańców Azji Centralnej;
- zna zagadnienie problemów związanych z infrastrukturą sieci wodnej i ich konsekwencje dla wspólnot lokalnych;
- rozumie, jak ograniczenia w dostępie do wody pitnej wpływają na życie mieszkańców Azji Centralnej.

W trakcie zajęć studenci / uczniowie zdobędą wiedzę, umiejętności i kompetencje w następujących obszarach:
dostęp do wody pitnej na obszarach wiejskich w Azji Centralnej, redukcja biedy oraz problemy gender.

Forma aktywności:
Prezentacja połączona z wykładem, gra bingo, ćwiczenia w grupach, dyskusja.

Materiały dydaktyczne:
Prezentacja Power Point, flamastry, flipczarty, załączniki z casusami, załącznik z Milenijnymi Celami Rozwoju, atlasy geograficzne z mapą Azji lub mapa ścienna regionu/ kontynentu, karty do bingo, karty z charakterystykami państw.

Uwagi dodatkowe:
Ćwiczenie składa się z trzech części, które mogą również stanowić osobne moduły - w zależności od czasu przeznaczonego na warsztaty i poziomu grupy.


Opis modułu


Część I

Pierwszą część ćwiczenia stanowi mini - wykład wprowadzający w tematykę – państwa regionu Azji Centralnej oraz ćwiczenie – bingo: Kto wie? Później odbędzie się prezentacja, przygotowana samodzielnie przez prowadzącego na podstawie materiałów zawartych w publikacji „Gdzie jest ta woda? Dostęp do wody w kontekście problematyki rozwojowej regionu Azji Centralnej“, rozdziały: I, II, III, IV, VI; materiał zdjęciowy do prezentacji znajduje się na płycie DVD załączonej do publikacji. Dodatkowo prowadzący powinien bardzo krótko scharakteryzować Milenijne Cele Rozwoju.

Czas: ok 45 min

Ćwiczenie nr 1 – bingo: Kto wie?

Prowadzący wybiera 5 osób z grupy, każda z nich będzie reprezentować jedno z państw regionu. Na dodatkowym stoliku ułożone są atlasy lub wisi na ścianie mapa Azji/ regionu (do szkół trafiły zestawy map przygotowane przez Wydawnictwo Demart dla Gazety Wyborczej – nr 9/24 Kraje Azji Środkowej).

Uczestnicy otrzymują kartki do gry bingo. Ich zadaniem jest poszukiwanie odpowiedzi na pytania z tabeli – mogą skorzystać z wiedzy przedstawicieli państw (mają przygotowane krótkie charakterystyki na kartach) lub z atlasu/mapy. Zwycięża ta osoba, która najszybciej uzupełni wszystkie części tabeli.
Ponieważ Azja Centralna jest mało znana przeciętnemu Polakowi w ćwiczeniu chodzi o poznaniu państw regionu, nazw ich stolic, rzek, pustyń, jezior tak, aby przybliżyć ten obszar (jego położenie) przed wykonywaniem następnych zadań.

Slajdy z prezentacji – jest ich dużo, można wybrać związane tematycznie z zadaniami, czyli:

1-3 – wprowadzenie, mapy regionu
14 – 17 – Jezioro Aralskie
26 – 55 – irygacja
57 - 78 – życie codzienne
80 – 92 – woda w budynkach użyteczności publicznej.


Część II
Ćwiczenie nr 2 Dostęp do wody mieszkańców Azji Centralnej

Czas: 20 min

Prowadzący dzieli uczestników na III grupy; każdej z grup rozdaje jeden casus obrazujący ograniczony dostęp do wody w Azji Centralnej oraz opis Milenijnych Celów Rozwoju. W grupach uczestnicy warsztatu czytają poszczególne historie, zastanawiając się wspólnie, jak w tym konkretnym przypadku ograniczony dostęp do wody pitnej wpływa na życie ludzi; dodatkowo uczestnicy mają za zadanie przyporządkować analizowane przez siebie przykłady do wybranych Milenijnych Celów Rozwoju analizując jednocześnie przeszkody i wyzwania w ich realizacji.

W następnym etapie ćwiczenia, prowadzący zaprasza przedstawicieli grup, aby zaprezentowali krótko każdą z historii wraz z głównymi wnioskami, które prowadzący zapisuje na flipczarcie lub tablicy.

W końcowym etapie ćwiczenia powinna odbyć się moderowana dyskusja na temat głównych zagadnień dotyczących ograniczeń w dostępie do wody w Azji Centralnej i realizowanych w tym kontekście Milenijnych Celów Rozwoju.

Część III
Ćwiczenie nr 3 - dostęp do wody mieszkańców Azji Centralnej

Czas ok. 20 min

Ostatnie ćwiczenie ma na celu wzmocnienie świadomości uczestników warsztatów, jak ograniczony dostęp do wody determinuje sposób funkcjonowania mieszkańców niektórych obszarów wiejskich w Azji Centralnej.

Prowadzący dzieli uczestników na grupy 5 – osobowe (3 wersje zadania) i rozdaje listę dotyczącą tego, do jakich celów wykorzystywana jest woda w przeciętnej rodzinie zamieszkałej na wsi w Azji Centralnej. Średnia ilość wody na rodzinę 5-osobową obliczona jest na 100 litrów dziennie (ok. 20 litrów na osobę). Każda grupa ma za zadanie utworzyć „budżet wodny” dla przeciętnej rodziny i przedstawi go na flipczarcie uwzględniając następujące kryteria:
1. woda do picia
2. woda do przygotowania potraw
3. woda do prania
4. woda do zmywania
5. woda służąca do sprzątania
6. woda do mycia
7. woda dla zwierząt (1 zwierzę wypija ok. 15 litrów)

Grupa I: rodzina 5-osobowa
Grupa II: rodzina 7-osobowa
Grupa III: rodzina 9-osobowa


Uczestnicy zastanawiają się ponadto, czy podana ilość wody wystarcza na wszystkie potrzeby gospodarstwa domowego. Jednocześnie należy podkreślić, że w przeciętnym gospodarstwie domowym w Azji Centralnej nie ma pralki automatycznej do prania, zmywarki do naczyń, toaleta funkcjonuje na zewnątrz, brak jest kanalizacji etc. Różnica w sposobie życia w krajach rozwijających się i w krajach wysoko rozwiniętych ma duże znaczenie nie tylko w kontekście zużycia wody, ale też w dostępie do różnych dóbr, które w Europie traktowane są jako normalne i oczywiste.

Na kolejnym etapie przedstawiciele każdej z grup prezentują utworzone przez siebie „budżety wodne” na forum. Następnie prowadzący inicjuje dyskusję na temat zużycia wody w Azji Centralnej i w Polsce, zadając jednocześnie uczestnikom następujące pytania:
1) Skąd biorą mieszkańcy Azji Centralnej i Polski wodę na użytek domowy?
2) Czy kiedykolwiek mieli problemy ze zdobyciem wody?
3) Czy ich zdaniem w Polsce ludzie swobodnie korzystają z zasobów wodnych czy może mają jakieś ograniczenia?


Podczas dyskusji warto zaprezentować dane dotyczące Polski:
W 2007 roku średnie zużycie wody w gospodarstwach domowych w Polsce wynosiło ok. 120- 150 l/mieszkańca/na dobę. Struktura średniego zużycia wody na 1 mieszkańca w Europie, w tym również w Polsce, przedstawia się następująco:
- 7% całkowitego zużycia wody przeznacza się na cele spożywcze – ok. 8,4 - 10 l 22% - na zmywanie naczyń i pranie – ok. 26,4 - 33 l
- 20% - na eksploatację urządzeń sanitarnych – ok. 24 - 30 l 39% - na kąpiele i mycie – ok. 46,8 - 58, 5 l
- 6% - na mycie samochodu i podlewanie ogrodu – ok.7,2 - 9 l 6% - inne zastosowanie – ok. 7,2 – 9 l 3

Na zakończenie ćwiczenia można poprosić uczestników, aby wypowiedzieli się na temat tego, czy w swoim codziennym życiu zastanawiają się nad tym, ile zużywają wody oraz w jaki sposób można oszczędzać wodę w gospodarstwie domowym albo w jaki sposób wpływamy naszym zachowaniem na globalne kwestie zużycia wody.


Słowniczek:
Auł – podstawowa jednostka społeczna funkcjonując przez tysiące lat na Wielkim Stepie(do dziś w Kirgistanie, Mongolii, na północnym pograniczu Chin), składająca się z 20 – 100pasterzy z rodzinami.

Aryk – niewielki akwedukt nawadniający tereny rolnicze w Centralnej Azji.

Mahalla – wspólnota terytorialna dla ludności osiadłej, zamieszkująca na danym terytorium, rządząca się według tradycyjnych nieformalnych zasad, budowana wokół rodzinnych więzi i rytuałów islamskich w Uzbekistanie, Kirgistanie, Tadżykistanie).
(na podstawie Wikipedii)



http://www.wszechnicagospodarcza.org.pl/index/showarticle/gospodarowanie_zasobami_wodnymi_i_ich_ochrona