Klęska ekologiczna Jeziora Aralskiego

Klęska ekologiczna Jeziora Aralskiego, wpływ działalności człowieka na środowisko naturalne oraz problem degradacji środowiska naturalnego.

Cele zajęć:

Po zajęciach student, uczeń:
- potrafi scharakteryzować sytuację związaną z klęską ekologiczną Jeziora Aralskiego;
- jest świadomy przyczyn wysychania Jeziora Aralskiego;
- rozumie, jakie są konsekwencje wysychania Jeziora Aralskiego dla środowiska naturalnego i społeczności lokalnych;
- umie ocenić problem wpływu człowieka na środowisko naturalne
- potrafi podać działania mające na celu przywrócenie wody w Jeziorze Aralskim (literatura).

W trakcie zajęć studenci / uczniowie zdobędą wiedzę, umiejętności i kompetencje w następujących obszarach:
wpływ działalności człowieka na środowisko naturalne, ekologia a rozwój społeczno-gospodarczy.

Forma aktywności:
Prezentacja połączona z wykładem, praca w grupach, mapa dotycząca problematyki, dyskusja.

Materiały dydaktyczne: Prezentacja Power Point, flamastry, flipczarty.


Część I Wprowadzenie do tematu

Wstęp - pytanie do słuchaczy: O którym jeziorze mowa?
„Wciąż widać je na wszystkich mapach. Możemy je znaleźć w atlasach i na globusach. W rzeczywistości jednak już go nie ma, umarło. Przez czterdzieści ostatnich lat Jezioro …, zwane przez miejscową ludność Morzem, niegdyś czwarte największe jezioro świata, zostało zamienione w jałową, bezkresną pustynię. Bezpowrotnie zniszczono dziesiątki gatunków zwierząt, tysiące hektarów lasów i życie kilkudziesięciu tysięcy ludzi. A stało się to w imię rozumianego na sowiecki sposób postępu, napędzanego materialistyczną wizją „wszechmogącego” człowieka. Książka (Bartosza Sabeli) to opowieść o jednej z największych zbrodni dokonanych przez człowieka — o ludzkiej arogancji, niszczycielskiej sile naszych pomysłów. (…)
(Autor) zabiera czytelnika w poruszającą, wstrząsającą podróż na wyschnięte, spękane dno i każe zastanowić się nad tym, dokąd zmierzamy w swojej „nieomylności” i braku pokory.”
- jest to fragment recenzji książki „Może morze wróci” o Jeziorze…
Pierwsza część ćwiczenia stanowi wykład wraz z prezentacją, dotyczący zagadnienia klęski ekologicznej Jeziora Aralskiego, jej przyczyn oraz konsekwencji dla środowiska naturalnego oraz mieszkańców terenów wokół jeziora, przygotowany samodzielnie przez prowadzącego na podstawie materiałów zawartych w publikacji „Gdzie jest ta woda? Dostęp do wody w kontekście problematyki rozwojowej regionu Azji Centralnej“, rozdziały nr: I, III, IV, V oraz źródeł podanych w bibliografii do ćwiczeń; materiał zdjęciowy do prezentacji znajduje się na płycie DVD załączonej do publikacji.
Polecane slajdy z prezentacji dotyczące Jeziora Aralskiego: 1-22, 52 – 56.

Prowadzący dzieli uczestników na grupy 5 - osobowe, prosi też, aby jedna osoba z każdej grupy robiła notatki z wykładu. Każda z grup pracuje nad jednym z trzech tematów.

Czas: ok. 30 min.


Cześć II Mapa problematyki klęski ekologicznej jeziora Aralskiego

Zadaniem uczestników będzie przygotowanie mapy dotyczącej problematyki klęski ekologicznej jeziora Aralskiego w uprzednio wyznaczonych grupach. Dla każdej grupy można przygotować tekst z Newsweeka (literatura) lub wywiadu (srodowisko.ekologia.pl/wywiady/Fundacja-Arat-Progress-chce-ratowac-Jezioro-Aralskie, 16506.html).

Każda z grup będzie opracowywać jeden temat, zapisując wyniki swojej pracy na flipczartach:
Grupa I: Przyczyny katastrofy ekologicznej Jeziora Aralskiego
Grupa II: Konsekwencje katastrofy ekologicznej Jeziora Aralskiego dla środowiska naturalnego
Grupa III: Społeczne konsekwencje katastrofy ekologicznej Jeziora Aralskiego

Na tablicy zostanie powieszony arkusz z wyrysowanymi konturami dawnego Jeziora Aralskiego, przygotowany wcześniej przez prowadzącego (JEST TO PODSTAWA DO PRZYGOTOWANIA MAPY). Po opracowaniu zagadnień przedstawiciele poszczególnych grup nanoszą rezultaty swojej pracy na mapę, prezentując je jednocześnie wszystkim uczestnikom.

Czas: ok. 35 min.


Cześć III Dyskusja

Na zakończenie ćwiczenia odbywa się dyskusja z uczestnictwem całej grupy na temat wpływu
działalności człowieka na stan środowiska naturalnego w kontekście omawianego tematu (największa klęska ekologiczna) oraz konsekwencji, a także możliwości poprawy tego stanu (działania, jakie podejmują ludzie, aby to zmienić).

Czas: ok. 20 min


Animacje http://earthobservatory.nasa.gov/Features/WorldOfChange/aral_sea.php

Bielecki R., Jezioro Aralskie – największa katastrofa ekologiczna minionego stulecia
http://annalesgeo.up.krakow.pl/2010/05_Bielecki_2010_Studia_Geographica_I.pdf

Micklin P., The Aral Sea Disaster,
http://www.iml.rwth-aachen.de/elearning/srw/uebungsmaterial/AralSeaDisaster.pdf

Nizioł G., Powraca woda do Jeziora Aralskiego
http://swiat.Newsweek.pl/powraca-woda-do-jeziora-aralskiego,96546,1,1.html

Rudenko I., Lamers J. P. A., The Aral Sea: An Ecological Disaster http://cip.cornell.edu/DPubS/Repository/1.0/Disseminate?view=body&id=pdf_1&handle=dns.gfs/127912 1772
Sabela Bartosz, “Może morze wróci”, Wydawnictwo Helion
srodowisko.ekologia.pl/wywiady/Fundacja-Arat-Progress-chce-ratowac-Jezioro-Aralskie, 16506.html

Walentini K. L., Orolbaew E. E., Abylgaziewa A. K., Water Problems of Central Asia, Biszkek 2004,
http://library.fes.de/pdf-files/bueros/zentralasien/50115.pdf


Materiały multimedialne w języku angielskim:
From the Glaciers to the Aral Sea - Water Unites
http://www.waterunites-ca.org/