Czarny PR Afryki

Czas trwania zajęć: 90 min

Cele ogĂłlne:
• uświadomienie, w jaki sposób jest kreowany wizerunek kontynentu afrykańskiego
• pokazanie, z czego wynikają niektóre problemy krajów afrykańskich
• ukazanie wpływu turystyki na gospodarkę
• zapoznanie uczniów ze współczesnym obliczem krajów afrykańskich

Cele operacyjne:
• uczeń rozumie, dlaczego niektóre kraje afrykańskie mają rozwiniętą gałąź turystyki, a inne nie
• uczeń wie, czym jest kolonializm i neokolonializm i potrafi wymienić skutki tych zjawisk
• uczeń zdaje sobie sprawę, skąd się bierze obraz Afryki jako kontynentu biednego
• uczeń potrafi dojrzeć podobieństwa i różnice w rozwoju krajów afrykańskich i Polski na przestrzeni ostatnich trzech wieków, ze szczególnym uwzględnieniem kolonializmu i zaborów
• uczeń potrafi wymienić ważne wydarzenia dla Polski i wybranych krajów afrykańskich z tego samego przedziału czasowego

Metody nauczania:
• praca w grupie
• praca z mapą
• praca z tekstem
• pogadanka
• burza mózgów
• opis

Pomoce dydaktyczne:
• zdjęcia
• tekst kenijskiego dziennikarza
• mapa Afryki i Polski
• foldery turystyczne

Przebieg zajęć:

WPROWADZENIE – ok. 5 min.
Nauczyciel zaprasza uczniów do uczestnictwa w zajęciach. Wyjaśnia ich cel.

CZĘŚĆ I – ok. 20 min.
Nauczyciel zachęca uczniów, by powiedzieli, jak spędzają wakacje i dlaczego podróżują w te, a nie inne miejsca. Pyta, jakie warunki muszą, ich zdaniem, zostać spełnione, by ludzie wybierali konkretne miejscowości, w których chcą wypocząć.
Uczniowie dostają przykładowe foldery i katalogi z polskich biur podróży zawierające oferty wyjazdów do państw afrykańskich. Zwracają uwagę na opisy tych państw i zdjęcia. Zastanawiają się, dlaczego te, a nie inne państwa zostały wybrane z całego kontynentu afrykańskiego i jak zostały przedstawione. Nauczyciel pyta, jaki obraz konkretnych państw afrykańskich jest kreowany poprzez takie wycieczki. Pyta, jakie uczniowie znają państwa afrykańskie i skąd czerpią wiedzę o nich.

CZĘŚĆ II – ok. 40 min
Nauczyciel krótko opowiada o Afryce, mówiąc o liczbie państw, narodów/grup etnicznych, religii, języków i o warunkach klimatycznych. Pokazuje fizyczną mapę Afryki, zadając uczniom pytanie, czy wiedzą, dlaczego granice niektórych państw przebiegają w taki sposób. Mówi o konferencji w Berlinie w 1884 roku, na której dokonano politycznego podziału kontynentu. Zwraca uwagę na to, że w tamtym okresie nie było dokładnych map Afryki i pokazuje, jak to wpłynęło na wytyczenie granic. Tłumaczy, czym był kolonializm.
(Informacje dotyczące kolonizacji w Afryce oraz konferencji w Berlinie zawarte są w artykule „Kolonializm i dekolonizacja” autorstwa Pawła Średzińskiego. Publikacja „Czy Afryka jest krajem?” dostępna pod adresem: http://afryka.org/edukacja/poradnik.pdf.)
Na środku klasy nauczyciel kładzie duży kontur Afryki z zaznaczonymi państwami. Uczniowie zostają podzieleni na grupy. Poszczególne grupy uczniów dostają podstawowe informacje o grupach etnicznych (nazwy, liczebność, język i kraje zamieszkania) i wypisują ich nazwy na konturze, na terenie krajów, które zamieszkują.

Widzą, że granice przebiegają inaczej, aniżeli tereny zamieszkania grup etnicznych. Uczniowie (w grupach) wypisują skutki, jakie ich zdaniem taka sytuacja mogła i może tworzyć. Piszą też, jakie skutki widoczne dzisiaj, są owocem kolonializmu. Nauczyciel mówi, że państwa afrykańskie w większości są bardzo młode, a niektóre narody/grupy etniczne mają ze sobą kontakt od niedawna. Zwraca uwagę, że naród nie jest czymś z góry danym. Europejskie narody w większości ukształtowały się w wieku XIX, ale proces ten trwał wieki. Nauczyciel tłumaczy, dlaczego w okresie pokolonialnym przywódcy nowych państw afrykańskich nie chcieli korygować granic. Zwraca uwagę uczniów na mnogość konfliktów, spowodowanych tym, że różne grupy etniczne znalazły się w jednym państwie.
Następnie nauczyciel pokazuje mapę Polski w okresie zaborów. Wspólnie szukają różnic i podobieństw w sytuacji Polski i krajów afrykańskich.

CZĘŚĆ III – ok. 25 min.
Nauczyciel rozdaje uczniom tekst kenijskiego dziennikarza Binyavangi Wainainy „Jak pisać o Afryce” .
(Tekst w oryginale dostępny jest na stronie: http://www.granta.com/Archive/92/How-to-Write-about-Africa, wersja w języku polskim: tłumaczenie Dominika Kopińskiego, Polskie Cetrum Studiów Afrykanistycznych do przeczytania tutaj: http://www.pcsa.org.pl/publikacje/inne-publikacje/, lub w innym tłumaczeniu https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=457251861024446&id=429547793794853)

Uczniowie dyskutują o tekście, mówiąc, czy zgadzają się z autorem czy nie. Nauczyciel pyta, w jakich książkach czy filmach można zobaczyć Afrykę z artykułu Wainainy.

Pracując w grupach uczniowie zastanawiają się, w jaki sposób można zmienić oblicze afrykańskiego kontynentu i jak pisać czy mówić o Afryce dzisiaj.