Chapati, tortilla, ryĹź... czyli nie tylko chleb

Scenariusz zajęć przeznaczony dla dzieci w wieku 5 – 6 lat.

Czas zajęć: 115-155 min. (elastyczny)
Aktywności mogą być wybierane dowolnie przez prowadzącego.

Cele:

• Poznanie potraw stanowiących podstawę wyĹźywienia mieszkańcĂłw krajĂłw Południa.
  
• Poznanie podstawowych składnikĂłw i sposobu przygotowania potraw występujących w krajach Południa.
  
• Ukazanie problemu głodu na świecie.
  

Materiały dydaktyczne:

• wystawa „Chapati, tortilla, ryĹź czyli nie tylko chleb”,
  
• ilustracje ryĹźu, fasoli, grochu, kukurydzy, pszenicy i soczewicy (do wykonania przez nauczyciela),
  
• miseczki z wymienionymi powyĹźej ziarnami,
  
• puzzle z kolbami kukurydzy i kolby kukurydzy do pokolorowania,
  
• puzzle: „Targ w Maroko”, „Targ w Ugandzie”,
  
• ilustracje „Chłopiec na targu w Maroku” i „Sprzedawczyni owocĂłw”,
  
• ilustracje ze składnikami zupy Pho (do wykonania przez nauczyciela),
  
• garnek, łyĹźka do zupy,
  
• pachołki do slalomu,
  
• niebieska folia na podłogę,
  
• koperty z ilustracjami przedstawiającymi wyroby z ryĹźu,
  
• kolorowanka „sadzenie ryĹźu”,
  
• gry memo „Mieszkańcy Afryki”, „Mieszkańcy Wietnamu”,
  
• papier duĹźego formatu z narysowanym konturem miseczki lub talerza,
  
• magnetofon, szybka i spokojna muzyka,
  
• kredki, flamastry, papier.
  

TOK ZAJĘĆ:
1. Ziarnko do ziarnka
Uczestnicy otrzymują ilustracje, przedstawiające ziarna: ryżu, fasoli, grochu, kukurydzy, pszenicy i soczewicy (takie same jak na planszach wystawy „Chapati, tortilla, ryż..."). Zadaniem uczestników jest połączyć się w drużyny według rodzajów ziaren, następnie odgadnąć, pomagając sobie ilustracjami na tablicach, jakie ziarno przedstawia ich drużyna. W kolejnej części aktywności uczestnicy otrzymują miseczki z ziarnami, decydują, która miseczka należy do ich drużyny. Mogą dotknąć ziaren oraz dokładnie im się przyjrzeć porównując je z ilustracjami na tablicach.
Opcjonalnie, gdy w zabawie uczestniczą dzieci wraz z rodzicami, możemy zamiast w grupy połączyć dzieci w pary lub rodzic z dzieckiem i zaprosić do poszukiwań swojego ziarenka.
Materiały: losy z ilustracjami pszenicy, kukurydzy, ryżu, soczewicy, fasoli i grochu, miseczki z ziarnami
Czas: 10 minut

2. Południowa sałatka
Siadamy w kręgu na krzesłach lub na podłodze, każdy losuje nazwę jednego z ziaren (losy przygotowujemy tak, aby były pary lub cztery osoby). Prowadzący mówi: „miejscami zamieniają się ziarenka… np. ryżu”. Zadaniem uczestników jest szybka zamiana miejsc z osobą, która jest takim samym ziarenkiem. Dodatkowo dla utrudnienia prowadzący przekazuje grupie, że na hasło „chapati” wszyscy muszą przesunąć się o jedno miejsce w prawo.
Materiały: losy z nazwami lub ilustracjami ziaren: kukurydzy, ryżu, pszenicy, fasoli, grochu i soczewicy, opcjonalnie krzesła.
Czas: 10 minut

3. Tęczowe kukurydze
Prowadzący opowiada, że kolby kukurydzy mogą mieć różne kształty oraz kolory, mogą być żółte, białe, czerwone a nawet niebieskie. Pomalujemy teraz nasze kolby w różne kolory, tak jak podpowiada nam wyobraźnia. A może ktoś zgadnie ile ziaren jest w kolbie kukurydzy? Ilustracje można też fantazyjnie ozdobić, kolorowym papierem, cekinami, krepiną wspólnie z rodzicami, dziadkami lub opiekunami.
Materiały: kredki, flamastry, kartki, ilustracje przedstawiające kolby kukurydzy (puzzle nr 3 i publikacja „Apetyt na świat” s. 30 – załącznik 2).
Czas: 15 minut

4. Co możesz kupić na targu w Ugandzie i Maroko?
Prowadzący pokazuje dzieciom ilustracje pt. Targ w Ugandzie, Targ w Maroko. Dzieci opowiadają co widzą na ilustracji. Co można kupić na targu? Czy jest tam dużo ludzi? Czy widzą różnice między nimi? Prowadzący prosi, aby wszyscy dobrze zapamiętali, to co zobaczyli ponieważ za chwilę w trzech grupach uczestnicy będę układać oba targowiska z puzzli.

WAŻNE! Korzystając z map w wystawie nauczyciel pokazuje gdzie leżą omawiane państwa oraz położenie Polski).

Materiały: puzzle „Tar w Ugandzie” i „Targ w Maroko”
Czas trwania: 15 minut

5. Znajdź róşnice
Dzieci otrzymują rysunki „Chłopiec na targu w Maroko” i „Sprzedawczyni owoców”. Opowiada, że teraz wykażemy się spostrzegawczością. Dzielimy się na grupy lub indywidualnie szukamy różnic w rysunkach.
Materiały: rysunki
Czas trwania: 10 minut

6. Gotujemy
Prowadzący pyta uczestników czy mają swoją ulubioną potrawę, dzieci mówią co lubią jeść najbardziej. Prowadzący opowiada o potrawach mieszkańców innych krajów (tortille, ugali, kuskus). Pyta czy znają składniki tych dań, następnie zaprasza do wspólnego „ugotowania” zupy pochodzącej z Wietnamu. Prowadzący odwołuje się do tablicy z wystawy pokazującej wietnamską zupę Pho, opowiada dzieciom o jej składnikach. Następnie zaprasza do wspólnego gotowania. Każdy otrzymuje jeden składnik zupy. Do garnka należy wrzucić składnik zupy pokonując przeszkody (slalom). Gdy już wszystkie składniki będą w garnku ostatnia osoba przechodzi slalom z łyżką i miesza naszą zupę Pho.
Materiały: ilustracje ze składnikami zupy Pho, ilustracja z wystawy, garnek, pachołki do slalomu, łyżka.
Czas trwania: 10 minut

7. Taniec ziarenek ryĹźu
Wybierzemy się teraz w daleką podróż, odwiedzimy pole ryżowe w Wietnamie. Przy energicznej muzyce wsiadamy w różne środki lokomocji ( np. rower, pociąg, samolot) i jesteśmy już na polu. Wszyscy zamieniamy się w małe ziarenka ryżu (spokojniejsza muzyka), ziarenka tańczą w kółeczku, zmieniamy kierunki, łączymy się w wężyki, w pary i czwórki i tańczymy rytm muzyki. Przychodzi pora na sadzenie - ziarenka rozpraszają się po polu i zostają posadzone, kulą się i sadowią w ziemi. Z ziarenek wyrastają gałązki, które rosną wysoko do nieba, zaczynają się rozprostowywać i bujać na wietrze. Zbieracz ryżu (prowadzący) podchodzi do każdej gałązki i zbiera z niej ryż – zabiera po kolei dzieci tworząc wężyk i następnie kółeczko i tak wszystkie ziarenka zostały już zebrane… Następnie ziarenka chodzą po sali wężykiem i każde z nich zabiera z podłogi kopertę. Siadamy w kręgu i sprawdzamy co jest w kopertach, okazuje się że ryż może mieć wiele zastosowań i można z niego robić np.: makaron ryżowy, papier ryżowy (służy np. do pakowania potraw), mąka ryżowa, ocet i wino ryżowe.
Prowadzący pokazuje kolorowankę pt. Sadzenie ryżu i zaprasza do kolorowania.
Materiały: niebieska folia na podłogę, koperty z ilustracjami przedstawiającymi wyroby z ryżu, kolorowanka „sadzenie ryżu”, kredki, flamastry, szybka i spokojna muzyka.
Czas: 10 – 20 (z rysowaniem) minut


Chcąc dowiedzieć się więcej na temat Afryki i Azji ich mieszkańców, prowadzący może zagrać z uczestnikami w grę memo pt. „Mieszkańcy Afryki” lub „Mieszkańcy Wietnamu”. Spośród kartoników rozłożonych obrazkami do dołu, gracze kolejno podnoszą po dwa, starając się trafić na parę. Wygrywa ten, kto nazbiera najwięcej par. Grę można przeprowadzić jednocześnie w kilku grupach, jako pojedynczy gracze lub np. parze z rodzicami lub dziadkami.

Materiały: gra memo „Mieszkańcy Afryki” lub „Mieszkańcy Wietnamu” (załączniki 9-10)
Czas: 15- 20 minut na jedną grę

9. Miseczka/ talerz dla kaĹźdego.
Wiemy już, że w różnych miejscach na świecie, jadamy różne potrawy, ale czasem zdarza się tak, że nie dla wszystkich starcza jedzenia i niektórzy jedzą bardzo mało lub bywają głodni, powinniśmy o tym pamiętać. Razem z uczestnikami malujemy (ozdabiamy) wielką miseczkę lub talerz, do których możemy włożyć potrawy, które dziś poznaliśmy lub które najbardziej lubimy. W naszej miseczce dla nikogo nie zabraknie jedzenia.
Materiały: papier dużego formatu z narysowanym konturem miseczki lub talerza, kredki, flamastry.
Czas trwania: 10 minut

10. Podsumowanie
Siadamy w kręgu, prosimy uczestników, aby dokończyli zdanie lub namalowali rysunek pt.:
„ Najbardziej zapamiętałem/łam …..”
„ Gdybym był/a na targu to kupiłbym/abym …”
„ Z poznanych potraw najchętniej zjadłbym/ zjadłabym….”
Materiały: papier, kredki, flamastry.
Czas: 10 minut