Czym jest ubĂłstwo?

Cele:
- poszerzenie świadomości uczniów w zakresie tego co oznacza ubóstwo i jak wygląda życie w ubóstwie różnych społecznościach i krajach;
- zbadanie relacji między ludzkimi pragnieniami, potrzebami a ubóstwem.

Czego potrzebujesz:
- tablica albo flipchart
- marker i długopisy/ołówki dla każdej grupy
- taśma malarska
- arkusze A5 ALBO kawałki papieru ALBO post-ity
- sprzęt do odtwarzania muzyki relaksacyjnej (jeśli uznamy za stosowne)

To ćwiczenie ma 6 kroków:
Krok nr 1: Osobista refleksja – “rzeczy, których kiedyś chciałem/chciałam, potrzebowałem/potrzebowałam...”
Krok nr 2: Dzielenie się doświadczeniami
Krok nr 3: Jakie są podstawowe ludzkie potrzeby?
Krok nr 4: Czym jest ubĂłstwo?
Krok nr 5: Podejmowanie działania
Krok nr 6: Ewaluacja

Krok nr 1: Osobista refleksja – “rzeczy, których kiedyś chciałem/chciałam potrzebowałem/potrzebowałam...”
Stwórz relaksującą atmosferę
Wytłumacz uczniom, że będą zastanawiać się czego pragną i potrzebują ludzie i nad tym, co oznacza ubóstwo.
Jeśli uznasz to za stosowne, włącz relaksującą muzykę. Poproś osoby uczestniczące, żeby zamknęły oczy, wsłuchały się w muzykę, świadomie oddychały, ale nie zmieniały oddechu.

Przypominanie sobie rzeczy, których bardzo chcieliśmy/chciałyśmy, czuliśmy/czułyśmy, że ich potrzebujemy, ale których nigdy nie
dostaliśmy/dostałyśmy.
Kiedy poczujesz, że wszystkie osoby są zrelaksowane, poproś je, żeby przypomniały sobie czas, kiedy chciały albo czuły, że potrzebują jakiejś konkretnej rzeczy, ale nie mogły jej dostać. Pomóż im sobie to przypomnieć, zadając następujące pytania:
1. Co to było?
2. Co zrobiłeś/zrobiłaś, żeby to dostać?
3. Jakie przeszkody doprowadziły do tego, że nie dostałeś/dostałeś tej rzeczy?
4. Czy wiążesz konkretnych ludzi albo zdarzenia z faktem, że tego nie dostałeś/dostałaś?
5. Jak się wtedy czułeś/czułaś?

Aby ośmielić osoby uczestniczące, zasugeruj, kierując się ich wiekiem, rzeczy, których mogły chcieć albo potrzebować, na przykład- nowe buty, zwierzątko, komputer, praca, pieniądze, itd.

Krok nr 2: Dzielenie się doświadczeniami
Zapisz wyżej wymienione pytania na tablicy albo flipcharcie lub rozdaj wydrukowane na kartkach – to pozwoli uczniom je zapamiętać.
Podziel osoby uczestniczące na pary albo małe grupy (3-4-osobowe).
Poproś, aby podzieliły się wspomnieniami sytuacji, kiedy nie dostały tego, czego pragnęły oraz jak się wtedy czuły.
Zaproś wszystkich do pracy na forum.
Poproś grupy o opowiedzenie o:
- rzeczach, które chcieli/chciały, a których nie dostali/dostały;
- przeszkodach – wydarzeniach, rzeczach - które uniemożliwiły im dostanie tego czego pragnęli/pragnęły
Jeśli niektóre osoby niechętnie dzielą się informacjami, zaproponuj przykłady z własnego życia, albo poproś o to konkretne osoby.
(Uwaga! Nie jest konieczne, żeby wszyscy dzielili się wspomnieniami (również ze względu na limit czasu).)
Zapytaj osoby uczestniczące jak czuły się, kiedy nie dostały tego czego pragnęły i zapisz ich słowa na tablicy albo flipcharcie.
Krótko podsumuj przyczyny faktu, że nie zawsze dostajemy to, czego pragniemy. Skup się na dostępności środków, takich jak pieniądze, edukacja, praca, władza innych ludzi (zwłaszcza rodziców) nad nami i ich troska o nasze zdrowie.
Zapytaj uczestników i uczestniczki jaka jest różnica między ludzkimi “pragnieniami” a “potrzebami”.
Poproś o sugestie podstawowych potrzeb (rzeczy, których potrzebujemy, żeby przetrwać i żyć z godnością, na przykład woda,
jedzenie, schronieniem ubrania, elektryczność, itd.)
Zapisz rezultaty na tablicy albo flipcharcie.

Krok nr 3: Jakie są podstawowe ludzkie potrzeby?
Tą część przeprowadź z całą grupą albo podziel uczniów na dwie grupy. Jeśli wybierzesz drugą opcję, poproś jedną z grup o skupienie się na myśleniu „W naszej społeczności”, a drugą „Na świecie.”
W lewym górnym rogu tablicy albo flipcharta napisz „W naszej społeczności/w naszym społeczeństwie”, w prawym górnym rogu, „Na
świecie”. Narysuj pionową linię między kategoriami, aby stworzyć 2 kolumny.
Zacznij od skupienia się na “W naszej społeczności/naszym społeczeństwie”. Odnieś się do listy ludzkich potrzeb, którą osoby
uczestniczące właśnie opracowały. By ułatwić dyskusję, zadaj następujące pytania:
1. Które osoby albo grupy w naszej społeczności nie mają dostępu do potrzeb, które uznajemy za podstawowe/dla których osób
dostęp do nich jest utrudniony?
2. Dlaczego jest im ciężko zrealizować swoje podstawowe potrzeby?
Zapisz odpowiedzi uczestniczek i uczestników na tablicy albo flipcharcie pod odpowiednim nagłówkiem.
Powtórz czynność, tym razem koncentrując się na kategorii „Na świecie”.
Zauważ podobieństwa i różnice w odpowiedziach w obydwu kolumnach i zachęć uczestników i uczestniczki do wyrażenia opinii.
Podsumuj powody, dla których podstawowe potrzeby niektórych ludzi nie są spełniane. Podkreśl, że często są to podobne grupy osób, zarówno na świecie jak i lokalnie. Do tych ludzi będą należeć kobiety, grupy mniejszościowe i młodzi ludzie. Te grupy społeczne często dotyka dyskryminacja i to właśnie one mają większe problemy niż inni z dostępem do dóbr takich jak edukacja czy praca.

Krok nr 4: Czym jest ubĂłstwo?
Poproś osoby uczestniczące, aby pracowały w grupach. Każdej grupie daj kartkę papieru i marker.
Napisz na tablicy albo flipcharcie “czym jest ubóstwo?” (na środku, na górze).
Poproś grupy, aby zastanowiły się jakie mają skojarzenia ze słowem “ubóstwo” i zapisały na swojej kartce papieru słowa klucze.
Poproś każdą z grup o odczytanie słów i przylepienie kartki papieru na flipcharcie pod nagłówkiem „Czym jest ubóstwo?”.
Kiedy wszystkie grupy skończą, poproś o ponowne przyjrzenie się słowom kluczom (albo poproś kogoś o odczytanie słów na głos).
Otwórz dyskusję na temat „czym jest ubóstwo?”. Zadaj następujące pytania, aby pomóc w dyskusji:
1. Jakie pomysły pojawiły się w więcej niż jednej grupie?
2. Jakie były różnice między odpowiedziami i dlaczego?
Aby ułatwić udział w dyskusji, poproś osoby uczestniczące, aby wyobraziły sobie, że muszą przetrwać dzień, mając do dyspozycji 5 złotych:
1. Co kupiłyby?
2. Gdzie mogłyby zamieszkać?
3. Na co nie byłoby ich stać?
4. Jak by się czuły?

Podsumuj wspólne pomysły grup i zwróć uwagę na związek ubóstwa z podstawowymi potrzebami ludzkimi, które uczestniczki i uczestnicy wymienili/ły poprzednio:
 Ubóstwo ma miejsce, kiedy ludzie nie mają czystej wody albo wystarczającej ilości jedzenia.
 Ludzie żyjący w ubóstwie często nie mają odpowiedniego miejsca zamieszkania ani schronienia, nie mają też dostępu do
skutecznej służby zdrowia i edukacji.
 Ubóstwo jest związane z brakiem wykształcenia, pracy oraz pensji, z której może opłacić podstawowe ludzkie potrzeby i
umożliwić przetrwanie.
 Ludzie żyjący w ubóstwie mogą czuć się wykluczeni, sfrustrowani, bezsilni i mogą mieć problem z dostępnością
środków, które pomogłyby im wyjść z tej sytuacji.
 Ludzie albo grupy, które są marginalizowane, dyskryminowane i wykluczone często czują bezsilność i mają wrażenie, że ich głos
jest ignorowany albo nie jest słyszany przez tych, którzy podejmują decyzje.