Czym są prawa człowieka?

Prawa człowieka są podstawowym katalogiem uprawnień i gwarancji, poczynając od prawa do życia. Są przynależne wszystkim istotom ludzkim, co oznacza, że żaden człowiek na świecie nie powinien być kiedykolwiek pozbawiony swoich praw, w żadnym momencie i z żadnego powodu. Nikt nie musi zarobić sobie albo zasłużyć na prawa człowieka. Należą się wszystkim ludziom od urodzenia.
Ideały praw człowieka i leżące u ich podłoża wartości godności, wolności i równości były widoczne w różnych religiach, kulturach i ruchach. Jednym z przykładów jest lód Mandinków z Afryki Zachodniej, który w XIII wieku opracował kartę znaną jako „Fuga Kurukan”. Zawierała ona zasady równości i szacunku wobec innych, jak również prawo do zadośćuczynienia za straty. Zabraniała również niewolnictwa i oznajmiała, że dopóki jest dostępne jedzenie, nikt nie będzie chodził głodny.
W późnym wieku XVIII ludzie związani z Rewolucją Francuską i Amerykańską spisali karty praw. Zawierały one koncepcje takie jak
“dążenie do szczęścia”, “równość”, “braterstwo”. Domagały się również prawa do związków zawodowych, bezpiecznych warunków pracy oraz układu zbiorowego pracy.
Prawa człowieka są głęboko zakorzenione w historycznych walkach o samodecydowanie, demokrację i niezależność. Ludzie zaangażowani w te walki chcieli nie tylko wolności politycznych, ale również sprawiedliwości społecznej.
Ludzie żyjący w ubóstwie często są dyskryminowani. Może to oznaczać, że nie mają oni dostępu do pewnych możliwości, środków albo praw. Do dyskryminacji może dochodzić między jednostkami, jej podstawą mogą być wierzenia i zwyczaje danej kultury, może też być ona zinstytucjonalizowana przez prawo.
Ludzie są dyskryminowani z różnych powodów. Wiele osób jest dyskryminowanych z kilku powodów jednocześnie, co prowadzi do zwielokrotnionej marginalizacji. Dyskryminacja pogarsza społeczne wykluczenie, marginalizację i utrudnia dostęp do środków - takich jak pieniądze, zamieszkanie, praca – oraz usług – takich jak edukacja czy opieka zdrowotna. Grupy, które często doświadczają dyskryminacji – rdzenni mieszkańcy, imigranci, mniejszości, dzieci, ludzie niepełnosprawni, uchodźcy, kobiety i dziewczynki – są najbardziej marginalizowanymi i pokrzywdzonymi grupami ludności. Położenie kresu wszelkim formom dyskryminacji jest niezbędne, aby umożliwić ludziom domaganie się i korzystanie z praw człowieka.

Prawa człowieka są silnie związane z fundamentalnymi ludzkimi wartościami, takimi jak:
- wolność
- sprawiedliwość
- pokĂłj
- godność
- równość
- brak dyskryminacji
- różnorodność
- poczucie przynależności

Prawa człowieka są często opisywane jako “niezbywalne”, “niepodzielne” i “współzależne”:
- Niezbywalne oznacza, że prawa człowieka nie mogą być odebrane w żadnych okolicznościach, łącznie z wojną albo sytuacjami krytycznymi.
- Niepodzielne oznacza, że wszystkie prawa człowieka są tak samo ważne. Nikt, nie może zdecydować, że niektóre z praw są ważniejsze niż inne.
- Współzależne oznacza, że jeśli naruszone jest jedno z praw, ma to negatywny wpływ na inne. Podobnie, jeśli jakieś prawo jest zrealizowane, przyczynia się to do realizacji innych praw.

Prawa człowieka istnieją niezależnie od instytucji i struktur, których zadaniem jest organizowanie, administrowanie i kontrolowanie
społeczeństw, takich jak rządy i organizacje religijne, jednak ich doktryny są często w konflikcie z zasadami praw człowieka. Na przykład, uznanie homoseksualizmu za nielegalny pogwałca prawa lesbijek, gejów, osób biseksualnych i transpłciowych (LGBT). Podobnie, przyzwalanie na obrzezanie kobiet (FGM) jest poważnym naruszeniem ich praw.

Prawa człowieka są realizowane poprzez prawną ochronę i ich egzekwowanie przez konstytucje państwowe i prawa. Na skalę światową,
przyjmuje to formę oficjalnych umów wynegocjowanych między krajami – zwanych traktatami – i prawa międzynarodowego. Prawa i traktaty mają na celu prawnie zobowiązać kraje do promowania i ochrony prawa człowieka.