Jaś i Małgosia: Zrównoważony rozwój

SPOŁECZNE I EMOCJONALNE ASPEKTY UCZENIA SIĘ:
- motywacja,
- umiejętności społeczne.

CELE Z ZAKRESU EDUKACJI GLOBALNEJ:
- rozumienie terminu „zrównoważony rozwój” i odnoszenie go do warunków życia ludzi,
- znajdowanie odniesień do własnego stylu życia.

CELE OGÓLNOEDUKACYJNE:
- czytanie ze zrozumieniem,
- zabieranie głosu w dyskusji,
- słuchanie wypowiedzi innych osób i odnoszenie się do ich wypowiedzi,
- wyciągnie wniosków, formułowanie własnych opinii.

PORUSZANE ZAGADNIENIA:
- zrĂłwnowaĹźony rozwĂłj,
- wartości,
- ubĂłstwo.

ŚRODKI DYDAKTYCZNE:
- pudło z materiałami, np. papierem,
- karta pracy "Historia Jasia i Małgosi" dla uczniów i uczennic,
- karta pracy "Historia Jasia i Małgosi – pytania".

CZAS: 45 minut.

WPROWADZENIE
Na środku sali, w której pracujecie, ustaw pudło z materiałami, z jakich zazwyczaj korzystacie na lekcjach, np. pudło papieru. Wskaż na pudło i zapytaj uczniów i uczennice, co by było, gdybyście zużyli cały zapas papieru w jeden dzień. Co by było, gdybyście już nigdy nie dostali więcej papieru? Gdyby to było ostatnie pudło papieru na świecie? Albo gdybyście w czasie jednej przerwy wykupili całe jedzenie ze szkolnego sklepiku i nikt nie dowiózłby więcej towaru, bo by go nie było. Jakbyście się wtedy czuli? Co by oznaczał dla was brak papieru, jedzenia? Czy istnieje jakiś sposób, by zaradzić takiemu problemowi? W jaki sposób rozsądnie gospodarować takimi zasobami? Zapytaj uczniów i uczennice, jakie mają pomysły. Możesz podać jako przykład zasadę 4R – re-think, reduce, re-use, recycle (przemyśl zakupy, ogranicz je, używaj ponownie, oddawaj do recyklingu).

WRAĹťENIA, IDEE, PROBLEMY DO DYSKUSJI
Zapisz na tablicy termin „zrównoważony rozwój”. Jeśli już wcześniej używaliście tego terminu, poproś uczniów i uczennice o przypomnienie, co on oznacza. Jeśli pierwszy raz stosujecie to określenie, zapytaj uczniów i uczennice, jak je rozumieją. Zapisz na tablicy hasła „równowaga”, „trwały rozwój”, „życie w równowadze”. Zapytaj uczniów i uczennice o skojarzenia. Zachęć ich do skojarzenia tych haseł z własnymi doświadczeniami, ich stylem życia i stylem życia innych ludzi, do zauważenia związku między stylem życia a środowiskiem naturalnym, do zastanowienia się nad relacją, jaka nas łączy z przyrodą.

CZYTANIE ZE ZROZUMIENIEM
Przeczytajcie tekst "Historia Jasia i Małgosi". Zapytaj uczniów i uczennice o pierwsze wrażenia. Zanotuj ciekawe pomysły i problemy do dyskusji na tablicy. Podziel uczniów i uczennice na grupy. Każdej grupie daj kopię karty pracy "Historia Jasia i Małgosi – pytania". Poproś, by grupa wspólnie uzupełniła odpowiedzi na pytania. Gdy grupy odpowiedzą na pytania, poproś, by podzieliły się odpowiedziami na forum. Zachęć do głębszej refleksji nad pytaniami. Następnie poproś uczniów i uczennice, by indywidualnie zastanowili się, czy mają jakieś pytania, które chcieliby zadać po lekturze historii.
- Ta część zajęć może stanowić punkt wyjścia do sesji dociekań filozoficznych.

UWAGA! Praca z historią może być zaplanowana na kilka osobnych lekcji. W tekście historii zaznaczone są miejsca, w których można przerwać pracę, tak by kontynuować na kolejnych zajęciach.

*ZRÓWNOWAŻONY ROZWÓJ - DEFINICJE
Najczęściej przywoływana definicja pochodzi z tzw. raportu Brundtland wydanego w 1987 roku, czyli raportu Światowej Komisji ds. Środowiska i Rozwoju (WCED) powołanej przez ONZ. Raport mówi o konieczności „rozwoju, w którym potrzeby obecnego pokolenia są realizowane bez umniejszania szans przyszłych pokoleń”. Komisję powołano, aby zapobiegać globalnym zagrożeniom ekologicznym poprzez współpracę międzynarodową we wszystkich dziedzinach.

Z kolei Herman Edward Daly, amerykański ekonomista zajmujący się ekologią, były pracownik Banku Światowego, uważa, że sformułowanie „zrównoważony rozwój” może jedynie mieć sens, jeśli uznamy, że będzie to rozwój bez nieustannego wzrostu gospodarczego. Tak rozumiany rozwój musi się mieścić w skończonych zasobach i zdolnościach regeneracyjnych Ziemi. Wzrost gospodarczy oparty jest na skończonych zasobach naturalnych Ziemi, nie może więc być nieskończony, ponieważ kiedyś skończą się bogactwa naturalne i zasoby Ziemi. Zdaniem Daly’ego pojęcie „zrównoważony rozwój” jest obecnie utożsamiane ze „zrównoważonym wzrostem gospodarczym”. Daly postuluje, żeby uświadomić sobie, że termin „zrównoważony rozwój” powstał właśnie po to, aby uzmysłowić ludziom, że rozwój nie może być oparty na nieustannym, nieograniczonym wzroście gospodarczym.

Źródło: Herman E. Daly, Kenneth N. Townsend, Valuing the Earth: Economics, Ecology, Ethics, 1993, http://dieoff.org/page37.htm.