Zero głodu – cel dla naszego pokolenia

Cele lekcji:
Po lekcji uczeń/uczennica:

• Dowie się jaka jest skala problemu głodu i niedoĹźywienia na świecie, jakie osoby i w jakich rejonach są nimi dotknięte oraz jakie są ich główne przyczyny.
  
• Nabędzie zrozumienia dla sytuacji osĂłb dotkniętych głodem i wykształci postawę gotowości do zaangaĹźowania się przeciwko temu problemowi.
  
• Pozna róşne propozycje, jak zaradzić temu problemowi i oraz argumenty ich zwolennikĂłw.
  

Pytanie kluczowe: Kto jest dotknięty problemem głodu na świecie i jak można temu zaradzić?

Metody i formy pracy:

• pogadanka
  
• studium przypadku
  
• quiz
  

Materiały dydaktyczne: komputer z podłączeniem do internetu i rzutnik.

I. Wprowadzenie (15 min)

• Zapowiedz uczniom i uczennicom, Ĺźe ta lekcja dotyczyć będzie jednego z celĂłw, jaki postawiły sobie państwa na szczycie ONZ w Nowym Jorku w 2015 r.: zero głodu na świecie do 2030 r. Jest to drugi z 17 CelĂłw ZrĂłwnowaĹźonego Rozwoju.
  Jego pełne brzmienie to:
  „Wyeliminowanie głodu, osiągnięcie bezpieczeństwa żywnościowego i dostępu do lepszego odżywiania, promowanie zrównoważonego rolnictwa”
• Zachęć uczniĂłw i uczennice do uwaĹźnego słuchania i notowania informacji, poniewaĹź ułatwią im one aktywny udział w dalszej części lekcji.
  
• Zapytaj: czy liczba głodujących na świecie rośnie czy spada. Wysłuchaj kilku krĂłtkich wypowiedzi. (Alternatywnie moĹźesz poprosić, aby ci ktĂłrzy sądzą, Ĺźe “tak” wstali z krzesła, a ci ktĂłrzy sądzą Ĺźe “nie” pozostali na siedząco. Zobaczcie, jakie zdanie przewaĹźa w klasie.)
  Fakty: W ciągu ostatnich dekad odsetek osób głodujących w całej populacji spada. Niemniej biorąc pod uwagę jednoczesny wzrost całkowitej liczby ludzi na świecie, liczba osób głodujących utrzymuje się na poziomie mniej więcej 800 mln. Większość tych osób mieszka w krajach globalnego Południa.
  
• Zapytaj, na ktĂłrym kontynencie zdaniem uczniĂłw i uczennic mieszka najwięcej osĂłb cierpiących głód (w liczbach absolutnych) i wysłuchaj kilku odpowiedzi. (Alternatywnie moĹźesz wymieniać po kolei kontynenty i prosić, Ĺźeby uczniowie wyraĹźali swoje zdanie poprzez wstanie z krzesła.)
  Fakty: Najwięcej osób dotkniętych przez głód mieszka w Azji, co nie powinno być zaskoczeniem skoro Azja jest najludniejszym kontynentem.
  
• Zapytaj, w jakich krajach Azjatyckich zdaniem uczniĂłw i uczennic mieszka najwięcej osĂłb cierpiących głód, poproś o odpowiedzi z uzasadnieniem i wysłuchaj kilku. (Alternatywnie moĹźesz wymienić po kolei kilka krajĂłw i prosić, Ĺźeby uczniowie wyraĹźali swoje zdanie poprzez wstanie z krzesła.)
  W takich krajach jak Chiny, Indie i Indonezja mieszkają wielkie rzesze osób cierpiących głód, mimo że ich odsetek jest tam mniejszy niż w takich ubogich krajach jak Bangladesz czy Nepal. Przypomnij uczniom, że poziom rozwoju w Chinach, Indiach i Indonezji jest bardzo zróżnicowany.
  Udział osób dotkniętych głodem i niedożywieniem jest bardzo wysoki np. w Afganistanie, ze względu na toczący się tam od lat konflikt zbrojny. Konflikty zbrojne prawie zawsze wiążą się z klęską głodu. Wskaż, że mimo iż z powodu toczącej się aktualnie wojny w Syrii brakuje danych na ten temat, jest to prawdopodobnie jeden z bardziej dotkniętych głodem krajów. Wskaż, że potrzeby energetyczne uchodźców podejmujących dalekie marsze są bardzo duże, stąd są oni bardziej narażeni na niedożywienie.
  
• Zapytaj, czy uczniowie i uczennice sądzą, Ĺźe głód dotyka więcej osĂłb na wsi czy w miastach. Wysłuchaj kilku odpowiedzi. (Alternatywnie moĹźesz poprosić, aby ci ktĂłrzy sądzą, Ĺźe “tak” wstali z krzesła, a ci ktĂłrzy sądzą Ĺźe “nie” pozostali na siedząco. Zobaczcie, jakie zdanie przewaĹźa w klasie.).
  Większość osób dotkniętych głodem mieszka na terenach wiejskich i pracuje w roli. Ich zbiory jednak nie zaspokajają ich potrzeb. Dzieje się tak z różnych powodów: ludzie ci nie mają dobrego wykształcenia rolniczego, nie mają właściwych środków do uprawy roli (maszyn, narzędzi, środków ochrony roślin, nawozów) albo ziemie na których mieszkają nie są żyzne. Poważnym i nasilającym się problemem są też ekstremalne zjawiska pogodowe, w szczególności susze i pożary, a także huragany i powodzie. Zmiany klimatyczne sprawiają, że jest ich coraz więcej, zwłaszcza w rejonach o tropikalnym klimacie.
  
• Wyświetl na rzutniku mapę interaktywną dostępną pod adresem:
  https://ourworldindata.org/food-per-person/#world-maps-of-food-supply-kcal-per-capita-per-day-1961-2009-max-roserref Powiedz uczniom, że mapa ta pokazuje ile kilokalorii żywności produkuje się na osobę w poszczególnych krajach świata. Kolor niebieski oznacza dużo kalorii, a kolor czerwony najmniejszą produkcję kalorii na osobę. Zastrzeż, że to nie znaczy że tyle się tam konsumuje! Kraje produkujące dużo żywności (kalorii) często eksportują ją do tych, które produkują jej mało. Poza tym w ramach każdego kraju nierówności dochodów decydują o tym, kto ile konsumuje. Przekaż uczniom, że uznaje się iż średnio człowiek potrzebuje ok. 2000 kalorii dziennie aby utrzymać stałą masę ciała.
  
• Poproś uczniĂłw, aby na podstawie mapy stwierdzili, ktĂłre kraje produkują duĹźo Ĺźywności, a ktĂłre mało. Poproś jedną osobę o podanie odpowiedzi.
  Najeżdżając na kilka krajów na różnych kontynentach sprawdź razem z uczniami, ile kilokalorii żywności na osobę się tam produkuje (pogrubiona liczba widoczna po najechaniu kursorem na kraj). Możesz zachęcić ich do zgadywania np. jaka to będzie wartość dla Polski, dla kraju bardzo ubogiego (np. Erytrea) i bardzo bogatego (np. Niemcy).
  Przekaż uczniom, że wg Organizacji ONZ ds. Wyżywienia i Rolnictwa w 2008 r. na świecie produkowane było średnio 2790 kcal/osobę – a więc dość żywności, aby nakarmić wszystkich ludzi do syta!
  

II. Rozwiązywanie quizu (8-10 min)
Rozdaj uczniom kartki z quizem do rozwiązania w małych grupach (2-3 os) i daj im ok. 5 minut na jego rozwiązanie. Zasugeruj, aby rozwiązując odwoływali się do swojej ogólnej wiedzy o świecie (np. jaka jest liczba ludności na Ziemi i na poszczególnych kontynentach?), do informacji przekazanych na początku lekcji we wprowadzeniu do tematu (np. czy większość głodujących mieszka współcześnie na terenach wiejskich czy miejskich?). Przypomnij, żeby uczniowie po udzieleniu odpowiedzi sprawdzili, czy są spójne. Następnie sprawdźcie prawidłowe odpowiedzi z kluczem.

Zanim przejdziecie do dalszej części lekcji podsumuj dotychczasowe informacje:

• Mniej więcej jedna dziewiąta ludzkości dotknięta jest głodem lub niedoĹźywieniem
  
• Są to przede wszystkim osoby w krajach globalnego Południa, na terenach wiejskich, zwłaszcza kobiety i dzieci
  
• Do powodĂłw głodu moĹźna zaliczyć konflikty, niską produktywność rolnictwa, ekstremalne zjawiska pogodowe oraz ubĂłstwo
  

III. Konkretny przypadek i jego omawianie na forum klasy (20 min)

• Zapowiedz, Ĺźe przejdziecie teraz od abstrakcyjnych liczb do konkretnego przypadku.
  
• Poproś jedną osobę z klasy o przeczytanie historii dziewczynki o imieniu Donkii (załącznik). Podczas czytania historii obejrzyjcie załączone do scenariusza zdjęcia ilustrujące tę historię. [alternatywnie moĹźecie obejrzeć w internecie pod podanym adresem cały krĂłtki film, na jakim bazuje tekst, ale jest on w języku angielskim]
  
• Po przeczytaniu tej historii zapytaj uczniĂłw czy zapamiętali:
  
  • w jakim kraju mieszka główna bohaterka? (w Mali, w Afryce zachodniej)
    
  • co jest podstawowym poĹźywieniem w jej ojczyĹşnie? (Proso, widzimy na filmie Ĺźe jest ono rozdrabniane na mąkę i Ĺźe wyrabiany jest z niego rodzaj ciasta)
    
  • jaka jest przyczyna braku Ĺźywności w miejscu zamieszkania Donkii?
    
  • jaki jest główny majątek jej rodziny? (Krowy wykorzystywane do orania pĂłl)
• Rozpocznij z uczniami dyskusję o tym, jak moĹźna pomĂłc takim osobom jak Donkii i jej rodzina? Jakie rozwiązania przychodzą im do głowy? KaĹźdą propozycję padającą ze strony uczniĂłw rozwaĹźcie pod kątem poniĹźszych pytań:
  
  • Czy rozwiązanie to sprawi, Ĺźe Ĺźywność trafi do osĂłb, ktĂłre jej potrzebują? (czyli przede wszystkim osĂłb w krajach globalnego Południa, w rejonach wiejskich, do kobiet i dzieci)
    
  • Czy jest to rozwiązanie długoterminowe?
    
  • W jaki sposĂłb wprowadzenie tego rozwiązania wpłynie na sytuację ludzi w innych krajach, np. w krajach europejskich?
    
  • Kto i w jaki sposĂłb mĂłgłby wprowadzić, a takĹźe sfinansować, to rozwiązanie? (mieszkańcy krajĂłw globalnego Południa, rządy krajĂłw globalnego Południa, mieszkańcy krajĂłw globalnej Północy, rządy krajĂłw globalnej Północy, instytucje międzynarodowe, organizacje pozarządowe, itp….)
    
  • Propozycje skrĂłtowo zapisuj rozrzucone na tablicy. Na koniec lekcji podsumuj dyskusję odnosząc się do zanotowanych propozycji i argumentĂłw.

Materiały pomocnicze:

• Załącznik 1. - Tekst historii Donkii. (1 kopia)
  
• Załącznik 2 - Pokaz slajdĂłw_Historia Donkii.pdf.
  
• Załącznik 3 - QUIZ - CZR 2.pdf (odpowiednia liczba kopii do pracy w małych grupach)